"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : GAZİANTEP BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 1. HUKUK DAİRESİ
DAVA TÜRÜ : TAPU İPTALİ VE TESCİL-TAZMİNAT
Taraflar arasındaki tapu iptali-tescil, tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince verilen davanın reddi kararına karşı taraflarca yapılan istinaf başvurusu üzerine Bölge Adliye Mahkemesince verilen, başvurunun davacılar yönünden esastan reddine, davalılar yönünden ise kabul edilerek vekalet ücretinin düzeltilmesine ilişkin karar süresi içinde davacılar tarafından temyiz edilmiş, temyiz dilekçesi ek karar ile değer yönünden reddedilmiş, ek karar da davacılar tarafından süresinde duruşmalı olarak temyiz edilmiş olmakla; duruşma günü olarak saptanan 25/01/2022 Salı günü için yapılan tebligat üzerine temyiz eden davacılar vekili Avukat ... ile temyiz edilen davalılar vekili Avukat ...... geldiler, davetiye tebliğine rağmen asli müdahil ... San. Tic. Ltd. Şti. Yetkilisi ve diğerleri gelmedi. Yokluklarında duruşmaya başlandı, süresinde verildiği ve kayıt olunduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra gelen vekillerin sözlü açıklamaları dinlendi, duruşmanın bittiği bildirildi, iş karara bırakıldı. Dosya incelenerek gereği görüşülüp düşünüldü:
I. DAVA
Davacılar, mirasbırakanları ...′nin dava konusu 790 (yeni 267 ada 1) no.lu parselini mirastan mal kaçırmak amacıyla davalıların mirasbırakanı olan oğlu ...′ye temlik ettiğini ileri sürerek, payları oranında tapu iptali-tescile, varsa üçüncü kişiye satılan paylar için tazminata karar verilmesini istemişlerdir.
II. CEVAP
Davalılar, muvazaa bulunmadığını belirtip davanın reddini savunmuşlardır.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 21.05.2019 tarihli ve 2016/1968 Esas - 2019/429 Karar sayılı kararıyla, muvazaa iddiasının kanıtlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
1. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraflarca istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
2. İstinaf Nedenleri
2.1. Davacı taraf, dava dilekçesindeki iddialarını tekrarlamıştır.
2.2. Davalı taraf, vekalet ücretine itiraz etmiştir.
3. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin 01.03.2021 tarihli ve 2021/12-221 sayılı kararıyla; davacı tarafın istinaf başvurusunun esastan reddine; davalı tarafın istinaf başvurusunun kabulü ile vekalet ücreti düzeltilmek suretiyle yeniden hüküm kurularak davanın reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
1. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı taraf temyiz isteminde bulunmuştur.
2. Ek Karar
Bölge Adliye Mahkemesince 15/04/2021 tarihli ek karar ile, temyize konu miktar yönünden kararın kesin nitelikte olduğu gerekçe gösterilerek davacı tarafın temyiz talebinin reddine karar verilmiştir.
3. Temyiz nedenleri
Davacı tarafça, dava dilekçesindeki iddiaları tekrarlanarak ve dava değerine itiraz edilerek gerek asıl karar gerekse ek karar temyiz edilmiştir.
3. Gerekçe
3.1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptali-tescil ve tazminat isteğine ilişkindir.
3.2. İlgili Hukuk
Muris muvazaası 01.04.1974 tarihli ve 1/2 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı, Türk Medeni Kanunu'nun 706., Türk Borçlar Kanunu'nun 237. ve Tapu Kanunu'nun(TK) 26. maddeleri.
Tazminat: Türk Borçlar Kanunu′nun 19. maddesi.
3.3. Değerlendirme
Dosya içeriği ve toplanan delillerden;
Dava konusu 790 nolu parselin (6080 m2. bahçe) mirasbırakan ... adına kayıtlı iken 11.01.1978 tarihli r.akitle 5.000 TL bedelle oğlu ...′ye satıldığı;
... 17.05.2003′te ölünce, taşınmazın ... mirasçıları olan eşi ve 4 çocuğuna (..., ..., ...) intikal ettiği;
Çocuklardan ...′in kendi payını 13.07.2010′da kardeşi ...′e sattığı;
790 nolu parselin 20.02.2012′de imar görerek 267 ada 1 parsel olduğu ve ...′nin eşi ile 3 çocuğu(..., ...) adına ve de dava dışı ... adına tescil edildiği;
...′nin çocuklarından ...′in taşınmazdaki ... payını 18.12.2014′te satın aldığı, 26.12.2015′te de mevcut payının bir kısmını 500.850,00 TL bedelle ... Ltd.Şti.ye sattığı;
...′nin eşi ile 3 çocuğunun(..., ...) ... Ltd.Şti. ile 15.05.2015 tarihli Kat Karşılığı İnşaat Sözleşmesi düzenledikleri ve taşınmaz üzerinde pek çok bağımsız bölüm oluştuğu anlaşılmaktadır.
Bilindiği üzere; 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 16. maddesinde "Değer ölçüsüne göre harca tabi işlemlerde (1) sayılı tarifede yazılı değerler esastır. Müdahalenin men'i tescil ve tapu kayıt iptali gibi gayrimenkulün aynına taalluk eden davalarda gayrimenkulün değeri nazara alınır. Gayrimenkulün aynına taalluk eden davalarda ecrimisil ve tazminat gibi taleplerde de bulunulduğu takdirde harç, gayrimenkulün değeri ile talep olunan tazminat ve ecrimisil tutarı üzerinden alınır. Değer tayini mümkün olan hallerde dava dilekçelerinde değer gösterilmesi mecburidir. Gösterilmemişse davacıya tespit ettirilir. Tespitten kaçınma halinde, dava dilekçesi muameleye konmaz. Noksan tespit edilen değerler hakkında 30 uncu madde hükmü uygulanır." düzenlemesi yer almaktadır.
Öte yandan, Harçlar Kanunu'nun harç alınmasını veya tamamlanmasını yanların isteklerine bırakmamış; değinilen yönün mahkemece kendiliğinden (re'sen) gözetilmesi gerektiğini hükme bağlamıştır. 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 32. maddesinde yargı işlemlerinden alınacak harçlar ödenmedikçe müteakip işlemlerin yapılmayacağı vurgulanmıştır. Aynı Kanun'un 30. maddesinde ise; "Muhakeme sırasında tespit olunan değerin, dava dilekçesinde bildirilen değerden fazla olduğu anlaşılırsa, yalnız o celse için muhakemeye devam olunur, takip eden celseye kadar noksan değer üzerinden peşin karar ve ilam harcı tamamlanmadıkça davaya devam olunmaz. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 150. maddesinde gösterilen süre içinde dosyanın muameleye konulması, noksan olan harcın ödenmesine bağlıdır.'' hükmü düzenlenmiştir.
Somut olayda, taşınmazın satış tarihindeki değerinin dava tarihine uyarlanması suretiyle bulunan 61.520,00 TL dava değeri olarak benimsenmiş ve bu değer üzerinden işin esası ve temyiz isteği hakkında karar verilmiştir.
Oysa, yapılması gereken iş, davalılardan ...′in Belediyeden satın aldığı payın mahsubu da yapılarak, davalılar üzerine kayıtlanan bağımsız bölümlerde mirasbırakanın temlik ettiği 790 nolu parselden gelen paylarının dava tarihindeki serbest piyasa alım-satım değerlerinin bilirkişilere hesaplattırılması ve bu şekilde belirlenecek değerin dava değeri olarak kabul edilmesi olmalıdır.
VI. SONUÇ:
Açıklanan nedenlerle, davacıların temyiz itirazının kabulüyle;
VI.1. Yukarıdaki 3.3. nolu bentte değinildiği şekilde gerçek dava değeri belirlenmeden 61.520,00 TL′nin dava değeri kabul edilip davacıların temyiz talebinin kesinlik yönünden reddedilmesine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesinin 15/04/2021 tarihli ve 2021/12-221 sayılı EK KARARIN ORTADAN KALDIRILMASINA,
VI.2. Gerçek dava değeri belirlendikten sonra yukarıdaki 3.3. nolu bentte değinilen yasal düzenlemeler gözetilerek varsa eksik harcın tamamlattırılması ve ondan sonra işin esası değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilebilmesi için 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371/1-a maddesi uyarınca Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA, aynı Kanun′un 373/2. maddesi uyarınca dosyanın kararı veren Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesine gönderilmesine,
VI.3. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca gelen temyiz eden davacılar vekili için 3.815,00 TL duruşma vekâlet ücretinin temyiz edilen davalılardan tahsiline; alınan peşin harcın istek halinde temyiz edene iadesine, 25/01/2022 tarihinde kesin olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.