"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesi
İLK DERECE
MAHKEMESİ : ... İş Mahkemesi
Taraflar arasındaki tespit davası nedeniyle Bölge Adliye mahkemesince verilen hükmün davalılar vekillerince temyiz edilmesi ve ... Tekstil San ve Tic A.Ş. vekili tarafından duruşmalı olarak talep edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okundu, temyiz konusu hükme ilişkin dava, HMK’nun 369. maddesinde sayılı ve sınırlı olarak gösterilen hallerden hiçbirine uymadığından Yargıtay incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasına ilişkin isteğin reddine karar verildikten sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.
KARAR
A)Davacı İstemi;Davacı, davalı şirkette Ekim 1995 tarihinden şirket ortaklarından ...'nun ölüm tarihi olan 29/07/2011 tarihine kadar aralıksız çalıştığını, şoförlük ve şirket ortağı ...'nun her türlü işlerini yaptığını, en son 1.400,00 TL ücret aldığını belirterek Ekim 1995-29/07/2011 tarihleri arasında davalı şirket nezdinde kesintisiz çalıştığının tespitini istemiştir.
B)Davalıların Cevapları;
Davalı ... Tekstil San. ve Tic. A.Ş. vekili; davalı şirket nezdinde çok sayıda işçi çalıştığını, bütün işçilerin İş Kanunu ve diğer mevzuat hükümleri çerçevesinde kaydının muntazaman yapıldığını, bugüne kadar davalı şirket bünyesinde sigortasız işçi çalıştırılmadığını, davacının davalı şirkette hiçbir sıfatla çalışmadığını, kendisine resmi, gayri resmi bir görev ya da iş verilmediğini, zaman zaman Çalışma Bakanlığı müfettişleri tarafından denetlenen davalı işyerinde yürütülen faaliyetlerin iş hukukuna uygun olarak yapıldığının ve çalışanların tamamının sigorta kaydının bulunduğunun tespit edildiğini savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı Kurum vekili; davalı işyerinin 01/04/2006 tarihinde 506 Sayılı Yasa kapsamına alındığını, ayrıca davacıya ait işe giriş bildirgesinin de mevcut olmadığını, hizmet tespiti davalarının işten ayrıldıktan itibaren 5 yıl içerisinde açılması gerektiğini, davanın hak düşürücü süre yönünden reddi gerektiğini, Kurumun resmi kayıtları incelenerek sadece tanık beyanlarına dayanılarak hüküm verilmemesi gerektiğini, davacının işyerinde devamlı olarak hizmet akdiyle çalıştığını tanık beyanları dışında resmi, yazılı ve sağlıklı deliller ile ispatlaması gerektiğini,çalışmanın niteliği ve ödenen ücretin somut deliller ile ispatı gerektiğini savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
C)İlk Derece Mahkemesi Kararı;
Davanın kabulü ile; davacının davalı ...Tekstil Sanayi ve Tic. AŞ'de 03/08/1998-31/12/1998 tarihleri arasında, 149 gün, günlük 1,59 TL, 01/01/1999-30/06/1999 tarihleri arasında, 180 gün, günlük 2,60 TL, 01/07/1999-31/12/1999 tarihleri arasında, 180 gün, günlük 3,12 TL, 01/01/2000-30/06/2000 tarihleri arasında, 180 gün, günlük 3,66 TL, 01/07/2000-31/12/2000 tarihleri arasında, 180 gün, günlük 3,96 TL, 01/01/2001-30/06/2001 tarihleri arasında, 180 gün, günlük 4,67 TL, 01/07/2001-31/07/2001 tarihleri arasında, 30 gün, günlük 4,90 TL, 01/08/2001-31/12/2001 tarihleri arasında, 150 gün, günlük 5,60 TL, 01/01/2002-30/06/2002 tarihleri arasında, 180 gün, günlük 7,40 TL, 30/06/2002-31/12/2002 tarihleri arasında, 180 gün, günlük 8,36 TL, 01/01/2003-31/12/2003 tarihleri arasında, 360 gün, günlük 10,20 TL, 01/01/2004-30/06/2004 tarihleri arasında, 180 gün, günlük 14,10 TL, 01/07/2004-31/12/2004 tarihleri arasında, 180 gün, günlük 14,80 TL, 01//01/2005-31/12/2005 tarihleri arasında, 360 gün, günlük 16,29 TL, 01/01/2006-31/12/2006 tarihleri arasında, 360 gün, günlük 17,70 TL, 01/01/2007-30/06/2007 tarihleri arasında, 180 gün, günlük 18,75 TL, 01/07/2007-31/12/2007 tarihleri arasında, 180 gün, günlük 19,50 TL, 01/01/2008-30/06/2008 tarihleri arasında, 180 gün, günlük 20,28 TL, 01/07/2008-31/12/2008 tarihleri arasında, 180 gün, günlük 21,29 TL, 01/01/2009-30/06/2009 tarihleri arasında, 180 gün, günlük 22,20 TL, 01/07/2009-31/12/2009 tarihleri arasında, 180 gün, günlük 23,10 TL, 01/01/2010-30/06/2010 tarihleri arasında, 180 gün, günlük 24,30 TL, 01/07/2010-31/12/2010 tarihleri arasında, 180 gün, günlük 25,35 TL, 01/01/2011-30/06/2011 tarihleri arasında, 180 gün, günlük 26,55 TL, 01/07/2011-29/07/2011 tarihleri arasında, 29 gün, günlük 27,90 TL ücretle çalıştığnınn tespitine karar verilmiştir.
D)Bölge Adliye Mahkemesi Kararı;
1-Davalı Kurumun ve davalı Şirketin istinaf istemlerinin kısmen kabulüne,
2-... 2.İş Mahkemesinin 2013/765 Esas, 2017/150 Karar 04/05/2017 tarihli kararının kaldırılmasına,
3-Davanın kısmen kabulü ile;
Davacının davalı ... Tekstil Sanayi ve Tic. AŞ de
03/08/1998-31/12/1998 tarihleri arasında, 149 gün, günlük 1,59 TL
01/01/1999-30/06/1999 tarihleri arasında, 180 gün, günlük 2,60 TL
01/07/1999-31/12/1999 tarihleri arasında, 180 gün, günlük 3,12 TL
01/01/2000-30/06/2000 tarihleri arasında, 180 gün, günlük 3,66 TL
01/07/2000-31/12/2000 tarihleri arasında, 180 gün, günlük 3,96 TL
01/01/2001-30/06/2001 tarihleri arasında, 180 gün, günlük 4,67 TL
01/07/2001-31/07/2001 tarihleri arasında, 30 gün, günlük 4,90 TL
01/08/2001-31/12/2001 tarihleri arasında, 150 gün, günlük 5,60 TL
01/01/2002-30/06/2002 tarihleri arasında, 180 gün, günlük 7,40 TL
30/06/2002-31/12/2002 tarihleri arasında, 180 gün, günlük 8,36 TL
01/01/2003-31/12/2003 tarihleri arasında, 360 gün, günlük 10,20 TL
01/01/2004-30/06/2004 tarihleri arasında, 180 gün, günlük 14,10 TL
01/07/2004-31/12/2004 tarihleri arasında, 180 gün, günlük 14,80 TL
01/01/2005-31/12/2005 tarihleri arasında, 360 gün, günlük 16,29 TL
01/01/2006-31/12/2006 tarihleri arasında, 360 gün, günlük 17,70 TL
01/01/2007-30/06/2007 tarihleri arasında, 180 gün, günlük 18,75 TL
01/07/2007-31/12/2007 tarihleri arasında, 180 gün, günlük 19,50 TL
01/01/2008-30/06/2008 tarihleri arasında, 180 gün, günlük 20,28 TL
01/07/2008-30/09//2008 tarihleri arasında, 90 gün, günlük 21,29 TL
Ücretle çalıştığnınn tespitine,
Fazlaya ilişkin istemin reddine, karar verilmiştir.
E) Temyiz Nedenleri,
Davalı Kurum vekili;davanın 5 yıllık hakdüşürücü süre içinde açılmadığını, yazılı belge olmadan tanık beyanlarına dayanılarak hüküm kurulamayacağını,davacının davalı şirket çalışmadığı davacının dava dışı ...'ya bağlı olarak çalıştığını, eksik inceleme ile karar verildiği, kurum kayıtlarının doğru olduğu gerekçesiyle temyiz yoluna başvurmuştur
Davalı şirket vekili; davacının davalı şirketle ilgisinin bulunmadığını, davacının dava dışı ...'ya bağlı olarak çalıştığını, bordro tanıklarının davacının ...'nun özel şoförlüğünü yaptığını beyan ettiğini, davacının ... 13.İş Mahkemesinin 2011/944 Esas, 2013/130 Karar sayılı dosyasındaki beyanında dava dışı Mişon Niyago yanında çalıştığını ikrar ettiğini gerekçesiyle temyiz yoluna başvurmuştur.
F) Delillerin Değerlendirilmesi ve Gerekçe;
Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Yasa'nın 79/10. ve 5510 sayılı Yasa'nın 86/9. maddeleri bu tip hizmet tespiti davaları için özel bir ispat yöntemi öngörmemiş ise de, davanın niteliği kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiği Yargıtay'ın ve giderek Dairemizin yerleşmiş içtihadı gereğidir.
Bu tür davalarda öncelikle davacının çalışmasına ilişkin belgelerin işveren tarafından verilip verilmediği yöntemince araştırılmalıdır. Bu koşul oluşmuşsa işyerinin gerçekten var olup olmadığı kanun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlenmeli daha sonra çalışma olgusunun varlığı özel bir duyarlılıkla araştırılmalıdır. Çalışma olgusu her türlü delille ispat edilebilirse de çalışmanın konusu niteliği başlangıç ve bitiş tarihleri hususlarında tanık sözleri değerlendirilmeli, dinlenen tanıkların davacı ile aynı dönemlerde işyerinde çalışmış ve işverenin resmi kayıtlara geçmiş bordro tanıkları yada komşu işverenlerin aynı nitelikte işi yapan ve bordrolarına resmi kayıtlarına geçmiş çalışanlardan seçilmesine özen gösterilmelidir. Bu tanıkların ifadeleri ile çalışma olgusu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde belirlenmelidir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 16/9/1999 gün 1999/21-510-527, 30/6/1999 gün 1999/21-549-555- 3/11/2004 gün 2004/21- 480-579 sayılı kararları da bu doğrultudadır.
Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davacının ihtilaflı dönemde davalı işveren nezdinde çalışması bulunmadığı, davalı işyerinin 06/02/1975 tarihinde Yasa kapsamına alındığı ve halen faal olduğu, yargılama esnasında bordro tanıklarının dinlendiği anlaşılmaktadır.
Somut olayda; davacının çalışmalarının geçtiğini işyerinin, dava dışı ... mu, yoksa davalı şirket mi olduğunu, ücretin nasıl ve kim tarafından ödendiği belirlenmeden, eksik araştırma ve inceleme ile sonuca gidilmesi hatalıdır.
Yapılacak iş; davacıya çalışmalarının dava dışı ...’nun yanında mı yoksa davalı şirket işyerinde mi geçtiğini ve ücretinin kim tarafından ödendiği hususlarını açıklatmak, davacının şoförlüğünü yaptığını söylediği araçların kimin adına tescil edildiğini saptamak, dava dışı ...” nun davalı şirkette hangi görevlerde bulunduğu tespit etmek, davalı şirket kayıtlarının incelenerek davacıya ödeme yapılıp yapılmadığını araştırmak, yetinilmediği takdirde davalı şirketin mali konularda yetkili kişisinin dinlenerek sonucuna göre karar vermekten ibarettir.
Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde, davalı şirket vekilinin ve davalı kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve Bölge Adliye Mahkemesince verilen karar bozulmalıdır.
SONUÇ: Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının, yukarıda yazılı sebeplerden dolayı 6100 sayılı HMK'nın 373/2.maddesi uyarınca BOZULMASINA, dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesi'ne gönderilmesine, temyiz harcının istek halinde temyiz eden davalı ... Tekstil San ve Tic A.Ş.'ye iadesine
23/09/2019 gününde oy birliğiyle karar verildi.