"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2022/322 E., 2022/775 K.
DAHİLİ DAVALILAR : 1- ... vekili Avukat ...,
DAVA TARİHİ : 01.11.1994
Taraflar arasındaki alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, Mahkemece bozmaya uyularak davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Mahkeme kararı dahili davalılardan ... tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı; davalı ... adına vekaleten oğlu ... tarafından 15.06.1983 tarihli senetle 200 ada 15 parsel 2.792 m² yerin 150 m² sini 1.500.000 ...’ye satıldığını ve parasının peşin alındığını, ayrıca bu tarihten sonra da ... Bankası aracılığı ile 600.000 ... daha ödeme yaptığını, taşınmazın şimdiki değerinin 75.000.000 ... olduğunu, artık taşınmazın devrinin yapılmayacağını ileri sürerek; ödediği bedele taşınmaz değerini de ekleyerek toplam 77.100.000 ... faizi ile davalıdan tahsilini talep etmiş, 17.05.2021 tarihli ıslah dilekçesi ile dava değerini 98.969,00 TL’ye yükseltmiştir.
II. CEVAP
Davalı ...; davacıyı tanımadığını, alacağın zamanaşımına uğradığını savunarak, davanın reddini istemiştir.
III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin 21.03.1995 tarihli ve 1994/624 E., 1995/150 K. sayılı kararıyla; taraflar arasındaki akit ve para alışverişinin 15.06.1983 tarihinde yapıldığı, davalıya dava dilekçesinin 18.11.1994 tarihinde tebliğ edildiği gerekçesiyle, davanın zamanaşımı nedeni ile reddine karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Birinci Bozma Kararı
1. Mahkeme kararına karşı süresi içinde davacı temyiz isteminde bulunmuştur.
2. Yargıtay (Kapatılan) 13. Hukuk Dairesinin 19.09.1995 tarihli ve 1995/6805 E., 1995/7644 K. sayılı ilamıyla; zamanaşımı süresinin on yıl olduğu ve henüz dolmadığı, satım sözleşmesinin geçersiz olması nedeni ile davacı sadece verdiği bedeli geri isteyebileceğinden Mahkemece bu bedel tespit edilerek sonucuna göre karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle karar bozulmuştur.
B. İkinci Bozma Kararı
1. Bozmaya uyan Mahkemece verilen 03.06.2021 tarihli ve 2018/134 E., 2021/316 K. sayılı kararla; 98.969,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte dahili davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiş; hüküm, dahili davalılardan ... ve ... tarafından temyiz edilmiştir.
2. Dairemizin 20.12.2021 tarihli ve 2021/8510 E., 2021/13260 K. sayılı ilamıyla; 15.06.1983 tarihli sözleşmede kararlaştırılan satım bedeli olan 1.500.000 ...’nin ifanın imkansız hale geldiği (taşınmazın 3. kişiye devredildiği) 04.06.1989 tarihinde ulaşacağı alım gücünün denkleştirici adalet ilkesi uyarınca hesaplanması için bilirkişiden rapor aldırılması ve ulaşılacak sonuca göre davanın esası hakkında bir karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle, karar bozulmuştur.
C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; 27.11.2022 tarihli bilirkişi raporunda 15.06.1983 tarihli sözleşmede kararlaştırılan 1.500.000,00 ...'nin taşınmazın üçüncü kişiye devredildiği 04.06.1989 tarihindeki değerinin 14.146.325,80 ... olarak belirlendiği, hükme esas almaya değer bilirkişi raporunda belirlenen 14.146.325,80 ...'nin infazda tereddüt çıkmaması adına TL'ye uyarlanarak ve temyiz yoluna başvurmayanlar açısından aleyhe bozma yasağı ilkesi de nazara alınarak; davanın kısmen kabulüne, 14,15 TL'nin 01.11.1994 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılar ... ve ...'dan müteselsilen ve müştereken tahsiline, davalılar ..., ..., ..., Savaşçı hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuran
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde dahili davalı ... temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Dahili davalı ...; yargılamanın usul ve kanuna aykırı bulunduğunu, hak düşürücü ve zamanaşımı sürelerinin nazara alınmadığını, 14,15 TL' nin 1994 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile sadece iki davalıya ödettirilmesinin doğru olmadığını ileri sürerek; kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, harici satış sözleşmesi nedeniyle ödenen bedelin istirdadı istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
1. Mahkemenin, Yargıtayın bozma kararına uyması ile bozma kararı lehine olan taraf yararına bir usuli kazanılmış hak doğabileceği gibi bazı konuların bozma kararı kapsamı dışında kalması yolu ile de usuli kazanılmış hak meydana gelebilir. Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün, bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları kesinleşir. Bozma kararına uymuş olan mahkeme, (bozma kararının kapsamı dışında kalmış olması nedeniyle) kesinleşen bu kısımlar hakkında yeniden inceleme yaparak karar veremez. Bir başka anlatımla kesinleşmiş, bu kısımlar lehine olan taraf yararına usuli kazanılmış hak oluşturur.
2. Usuli kazanılmış hak kavramına ilişkin açıklanması gereken diğer bir husus ise; bir mahkemenin Yargıtay tarafından verilen bozma kararına uyması üzerine, kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak, yine o kararda belirtilen hukuki esaslar gereğince hüküm verme yükümlülüğünün bulunmasıdır. Bu olgu mahkemeye, hükmüne uyduğu Yargıtay bozma kararında belirtilen çerçevede işlem yapma ve hüküm kurma zorunluluğu getirmektedir (09.05.1960 tarihli ve 21/9 sayılı YİBK).
3. Değerlendirme
1. Geçersiz gayrimenkul satış vaadi sözleşmesine istinaden 01.11.1994 tarihinde açılan alacak davasında, davalı ...'ın 01.07.2006 tarihinde yargılama aşamasında vefat ettiği, dahili davalı olarak mirasçılarının davaya dahil edildiği görülmüştür.
2. Mahkemenin 03.06.2021 tarihli kararı ile davanın kabulüne, 98.969,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verildiği, kararın dahili davalılar ... ve ... tarafından temyiz edildiği, Dairenin 20.12.2021 tarihli kararı ile kararın temyiz eden dahili davalılar yararına bozulduğu, Mahkemece bozmaya uyularak yapılan yargılama sonunda davanın kısmen kabulüne, 14.15 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte dahili davalılar ... ve ...'dan müştereken ve müteselsilen tahsiline, kararı temyiz etmeyen dahili davalılar hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
3. Yukarıda açıklandığı üzere, Mahkemenin 03.06.2021 tarihli kararı temyiz eden dahili davalılar yararına bozulmuş, anılan karar temyiz etmeyen dahili davalılar yönünden kesinleşmiştir. Bu nedenle Mahkemece kararı temyiz etmeyen dahili davalılar hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi yerinde olduğundan, dahili davalı ...'nın temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Mahkeme kararının 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 439 uncu maddesi uyarınca ONANMASINA,
Fazla alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine,
6100 sayılı Hukuk Mahkemeleri Kanunu'nun Geçici 3 üncü maddesi atfıyla 1086 sayılı Kanun'un 440 ıncı maddesi gereğince kararın tebliğinden itibaren 15 günlük süre içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,
19.10.2023 tarihinde oy birliği ile karar verildi.