"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :Sulh Ceza Hakimliği
SAYISI : 2021/5520 Değişik iş
SUÇLAR : Dolandırıcılık, nüfuz ticareti, rüşvet
İNCELEME KONUSU KARAR : Kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı yapılan
itirazın reddi
Büyükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığınca verilen 27.08.2021 tarihli ve 2020/36259 Soruşturma, 2021/26281 sayılı kovuşturmaya yer olmadığına dair Karara karşı yapılan itirazın reddine ilişkin merci ... 5. Sulh Ceza Hakimliğinin, 02.12.2021 tarihli ve 2021/5520 Değişik iş sayılı Kararının, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 271 inci maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca kesin nitelikte olması sebebiyle karar tarihi olan 02.12.2021'de kesinleştiği belirlenmiştir.
Adalet Bakanlığının, 5271 sayılı Kanun'un 309 uncu maddesinin birinci fıkrası uyarınca, 11.04.2023 tarihli evrakı ile kanun yararına bozma istemine istinaden düzenlenen, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 25.05.2023 tarihli ve KYB-2023/45309 sayılı yazısı ile dava dosyası Daireye gönderilmekle, gereği düşünüldü:
I. İSTEM
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 25.05.2023 tarihli ve KYB-2023/45309 sayılı kanun yararına bozma isteminin;
"5271 sayılı Kanun’un 160. maddesi uyarınca, Cumhuriyet savcısının, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlaması gerektiği, aynı Kanun’un 170/2. maddesi gereğince yapacağı değerlendirme sonucunda, toplanan delillerin suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturduğu kanısına ulaştığında iddianame düzenleyerek kamu davası açacağı, aksi halde ise anılan Kanun’un 172. maddesi gereği kovuşturma yapılmasına yer olmadığına dair karar vereceği, buna karşın Cumhuriyet savcısının 5271 sayılı Kanun’un kendisine yüklediği soruşturma görevini yerine getirmediği, ortada yasaya uygun bir soruşturmanın bulunmadığı durumda, anılan Kanun’un 173/3. maddesindeki koşullar oluşmadığından, itirazı inceleyen merciin Cumhuriyet savcısının soruşturma yapmasını sağlamak maksadıyla itirazın kabulüne karar verebileceği yönündeki açıklamalar karşısında,
Dosya kapsamına göre; ... İnşaat San.Ltd.Şti yetkilisi müşteki ...’ün şikayet dilekçesinde özetle; ... İnşaat San.Ltd.Şti. ile ...İnşaat A.Ş. ve ...Kentsel Tasarım Ltd. Şti. arasında ... İli, ... İlçesi, 1293 Ada, 12 Parselde yer alan 11. Mahalle Projesinin (konut ve ticaret merkezi kompleksi) inşasına ilişkin olarak hasılat paylaşım inşaat sözleşmesi akdedildiği, projenin inşasına başlandıktan sonra, o dönem... Belediye Başkan Yardımcısı olan ... (mevcut... Belediye Başkanı) tarafından, projenin devamının sağlanabilmesi, tadilat ruhsatının onaylanması, tadilatta oluşacak ilave ticari alanlara izin verilmesi, inşaatın rahat devam edebilmesi ve proje bitirildiğinde iskan alınabilmesi için yüklenici şirketlerin 2 daire bedeli ve 13 adet bağımsız bölümü ...’in sahibi ve münferit yetkili olduğu... İnşaat A.Ş. ticari unvanlı şirkete devrini talep ettikleri, taşınmazların şirkete devredilmesi halinde, 28.10.2015 tarihine kadar geçerli olan yapı ruhsatlarına konu bağımsız bölümlerin yüzölçümleri aynı kalmakla beraber daha önce projede mesken/konut olarak belirtilen bölümlerin bir kısmı ofis ve iş yeri olarak (ticari alan) tadil edileceği ve yeni yapı ruhsatlarının bu haliyle onaylanacağı yönündeki baskılar üzerine, ... İnşaat San.Ltd.Şti. ile ...İnşaat A.Ş. ve ...Kentsel Tasarım Ltd. Şti. arasında 21.07.2017 tarihli daire satışı onayına ilişkin protokol akdedilerek taşınmazların bir bedel alınmaksızın... İnşaat A.Ş'ye devredildiğini, devredilen 13 adet taşınmazın tüm tapu masraflarını, İş Bankası Florya Şubesinde bulunan yüklenicilerle olan ortak hesaptan ödendiği, bunun karşılığında daha önceki yapı ruhsatından farklı olarak bağımsız bölümlerden meskenlerin, ofis/işyeri ve ortak alan olarak ayrıştırıldığı, yüzölçümleri ayrı ayrı belirtilmek suretiyle düzenlendiği ve bu haliyle de onaylandığı, bu şekilde daha önce ticari alan olarak ruhsatlandırılmayan ve mesken ya da ortak alana dâhil olan alanlar ofis/iş yeri olarak belirtilmek suretiyle yeni yapı ruhsatının çıkartıldığı, bunların karşılığı olarak müşteki tarafından... İnşaat A.Ş’ye devredilen taşınmazlardan 4 tanesinin 09.01.2018 tarihinde, müştekinin ortağı olan ...İnşaat A.Ş. ve ...Kentsel Tasarım Ltd. Şti. adına tescil ettirildiği bu suretle kendisine karşı nüfuz ticareti yapılarak rüşvet alındığı ve akabinde dolandırıldığını iddia ettiği olayla ilgili olarak, Büyükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yapılan soruşturma sonucunda; rüşvet suçuna ilişkin olarak müştekinin iddialarının soyut olduğu, nüfuz ticareti suçu yönünden kamu davası açmaya yeter somut her türlü şüpheden uzak delil bulunmadığı ve dolandırıcılık suçu yönünden de taraflar arasındaki uyuşmazlığın hukuki ihtilaf olduğundan bahisle kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmiş ise de;
Müştekinin ... İli, ... İlçesi, 1293 Ada, 12 Parselde yer alan 11. Mahalle Projesinin (konut ve ticaret merkezi kompleksi) inşasına ilişkin olarak hasılat paylaşım inşaatına ilişkin olarak meskenlerin ticari alan ve ofis olarak değiştirilmesi hususunda şüpheli ortakları ... ve ... kanalıyla ... ile tanıştıkları ve tüm ruhsat işleri için ... ile birlikte işleri takip edecekleri, bunun karşılığında ise 13 adet bağımsız bölümün verileceği iddiasının bulunması karşısında; proje kapsamında alınan ruhsatlarında cins değişikliklerinin yapılıp yapılmadığı hususunda uzman heyet teşkil edilerek bilirkişi raporunun alınması ile şüpheli olarak adı geçen ...'ın da şüpheli sıfatıyla ifadesinin alınması ve... İnşaat A.Ş. ile imzalanan sözleşme uyarınca danışmanlık bedelinin 13 adet bağımsız bölüm olup olamayacağı hususunda ilgili meslek kuruluşundan ücret tespitinin yapılması, ...'in ifadesinde belirtilen ve ...İnşaat A.Ş'ye devrolunan 4 adet taşınmaz üzerinde, ... İnş. Ltd. Şti. lehine kurulmuş ipotek bulunup bulunmadığının araştırılması hususunda soruşturmanın genişletilmesi gerektiği cihetle, itirazın kabulü ile soruşturmanın genişletilmesi yerine yazılı şekilde reddine karar verilmesinde isabet görülmemiştir."
Şeklindeki gerekçeye dayandığı anlaşılmıştır.
II. GEREKÇE
1.Suç tarihinde şüphelilerden ...'ün ...İnşaat A.Ş., ...'ün ...Kentsel Tasarım İnşaat Turizm ve Tic. Ltd. Şti., ...'in... İnşaat A.Ş. yetkilisi, ...'ın ise... belediye başkan yardımcısı oldukları, müştekinin şikayeti üzerine yürütülen soruşturma sonucunda rüşvet suçu bakımından iddialarının soyut olduğu, nüfuz ticareti suçu yönünden kamu davası açmaya yeterli somut ve her türlü şüpheden uzak delil bulunmadığı, dolandırıcılık suçu açısından ise taraflar arasındaki uyuşmazlığın hukuki ihtilaf niteliğinde olduğu gerekçesiyle Büyükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığınca 27.08.2021 tarihli ve 2020/36259 Soruşturma, 2021/26281 sayılı kovuşturmaya yer olmadığına dair Karar verilmiştir.
2.Şikayetçi vekili bahse konu karara itiraz etmiş, ... 5. Sulh Ceza Hakimliğinin, 02.12.2021 tarihli ve 2021/5520 Değişik iş sayılı Kararıyla şüpheliler hakkında verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın usul ve yasaya uygun olduğu, itiraz nedenlerinin yerinde olmadığı belirtilerek vaki itirazın reddine karar verilmiştir.
3.5271 sayılı Kanun'un 160 ıncı maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında; Cumhuriyet savcısının, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlayacağı, maddî gerçeğin araştırılması ve adil bir yargılamanın yapılabilmesi için, emrindeki adlî kolluk görevlileri marifetiyle, şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplayarak muhafaza altına almakla ve şüphelinin haklarını korumakla yükümlü olduğu belirlenmiştir. Aynı Kanun'un 172 nci maddesi "(1) Cumhuriyet savcısı, soruşturma evresi sonunda, kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilememesi veya kovuşturma olanağının bulunmaması hâllerinde kovuşturmaya yer olmadığına karar verir. Bu karar, suçtan zarar gören ile önceden ifadesi alınmış veya sorguya çekilmiş şüpheliye bildirilir. Kararda itiraz hakkı, süresi ve mercii gösterilir...", 173 üncü maddesi“(1) Suçtan zarar gören, kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren onbeş gün içinde, bu kararı veren Cumhuriyet savcısının yargı çevresinde görev yaptığı ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir. (2) İtiraz dilekçesinde, kamu davasının açılmasını gerektirebilecek olaylar ve deliller belirtilir. (3) (Değişik: 18/6/2014-6545/71 md.) Sulh ceza hâkimliği, kararını vermek için soruşturmanın genişletilmesine gerek görür ise bu hususu açıkça belirtmek suretiyle, O yer Cumhuriyet başsavcılığından talepte bulunabilir; kamu davasının açılması için yeterli nedenler bulunmazsa, istemi gerekçeli olarak reddeder; itiraz edeni giderlere mahkûm eder ve dosyayı Cumhuriyet savcısına gönderir. Cumhuriyet savcısı, kararı itiraz edene ve şüpheliye bildirir. (4) (Değişik: 25/5/2005 - 5353/26 md.) Sulh ceza hâkimliği istemi yerinde bulursa, Cumhuriyet savcısı iddianame düzenleyerek mahkemeye verir..." hükümlerini içermektedir.
4.Yukarıda yer verilen kanuni düzenlemelerde de belirtildiği üzere Cumhuriyet savcısı, suçun işlenip işlenmediğinin tespiti bakımından hemen işin gerçeğini araştırmaya başlamalı, toplanan delillerin suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturduğu kanısına ulaştığında iddianame düzenleyerek kamu davası açmalı, aksi halde 5271 sayılı Kanun’un 172 nci maddesi gereğince kovuşturma yapılmasına yer olmadığına dair karar vermelidir. Karara itiraz edilmesi halinde itirazı inceleyecek olan Sulh Ceza Hakimliğince, kamu davası açılması için yeterli delil bulunmaması durumunda itirazın reddine, yeterli delil bulunması durumunda itirazın kabulüne veya eksik soruşturma nedeniyle soruşturmanın genişletilmesine karar verebilecektir.
5.Bu kapsamda somut olay değerlendirildiğinde; dosya kapsamından 1293 Ada, 12 Parselde yer alan 11. Mahalle Projesi kapsamında alınan ruhsatlarda cins değişiklikleri yapılıp yapılmadığına ilişkin bilirkişi raporu alınması hususunun tefrikine karar verilen 2021/46260 soruşturma numaralı dosyanın sonucuna göre değerlendirilmesi gerektiği, ... İnşaat A.Ş. tarafından ...İnşaat A.Ş'ye devredilen 4 adet taşınmaz üzerinde devir tarihi itibarıyla ... İnş. Ltd. Şti. lehine ipotek tesis edilip edilmediğinin... Tapu Müdürlüğünce gönderilen 27205633-105-1792770 sayılı cevabi yazı ekinde gönderilen CD içeriğinde yer aldığı, tarafların aralarında danışmanlık sözleşmesi düzenlediklerine ilişkin bir tespit ve beyanlarının olmaması karşısında, danışmanlık bedelinin 13 adet bağımsız bölüm olup olamayacağı hususunda ilgili meslek kuruluşundan ücret tespitinin yapılmasına bu aşamada yer olmadığı anlaşıldığından soruşturmanın bu yönlerden genişletilmesine ilişkin kanun yararına bozma talebi yerinde görülmemiş ancak şüphelilerden ...'ın ifadesine başvurulmasından sonra tüm şüphelilerin hukuki durumlarının değerlendirilmesi gerektiğine ilişkin talep soruşturma dosyası kapsamına göre yerinde görüldüğünden kanun yararına bozma istemi bu yönden kabul edilmiştir.
III. KARAR
1.Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma isteminin KABULÜNE,
2.... 5. Sulh Ceza Hakimliğinin, 02.12.2021 tarihli ve 2021/5520 Değişik iş sayılı Kararının 5271 sayılı Kanun'un 309 uncu maddesinin üçüncü fıkrası gereği, oy birliğiyle KANUN YARARINA BOZULMASINA,
3. 5271 sayılı Kanun'un 309 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (b) bendi uyarınca gerekli işlemin yapılması için soruşturma dosyasının Mahalline gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,
14.09.2023 tarihinde karar verildi.