"İçtihat Metni"
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesince, İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davacı idare ve davalı ... Makine Kalıp İmalat San. Tic. A.Ş vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddi ile resen İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare ve davalı ... Makine Kalıp İmalat San. Tic. A.ş vekilleri tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı idare vekili dava dilekçesinde; ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 260 ada 4 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare lehine yol olarak terkinini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalılar ve bir kısım davalılar vekilleri cevap dilekçelerinde özetle; teklif edilen bedelin gerçeği yansıtmadığını belirterek yapılacak keşif ile kamulaştırma bedelinin tespiti ile yargılama gideri ve vekâlet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini istemişlerdir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, tespit edilen bedelin davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalılar adına olan tapu kaydının iptali ve taşınmazın tapu kaydının iptali ile yol olarak tescil ve terkinine ilk kararla karar verildiğinden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare ve davalı ... Makine Kalıp İmalat San. Tic. A.Ş istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
1.Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; kamulaştırma bedelinin yüksek olduğunu, bilirkişi raporuna itirazlarının gözetilmediğini, raporun hüküm kurmaya elverişli olmadığını ... sürmüştür.
2.Davalı ... Makine Kalıp İmalat San. ve Tic. A.Ş vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaza belirlenen bedelin arsa değerinin çok altında olduğunu, taşınmazın gerçek değerinin araştırılmadığını, taşınmazın konumu ve piyasa koşulları gözetildiğinde bedelin emsallerinin çok altında kaldığını ... sürmüştür.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arsa niteliğindeki taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesinin 2942 sayılı Kanun'un değerlendirmeye ilişkin hükümlerine aykırılık teşkil etmediği, hükme esas alınan bilirkişi raporunda taşınmazın imar durumu ve konumuna göre belirlenen kamulaştırma bedelinin adil ve hakkaniyete uygun olduğu anlaşıldığından istinaf itirazları yerinde görülmeyerek istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiş, ancak ilk karar ile ödenen bedele ilk karar tarihine kadar, iade sonrası oluşan fark bedele son karar tarihine kadar faiz yürütülmesi gerekirken, yazılı şekilde faiz hükmü kurulması, davanın konusu itibarıyla davacı idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesi gerekirken, vekâlet ücretine hükmedilmesi, doğru görülmeyerek İlk Derece Mahkemesi kararı ortadadan kaldırılarak bu yönlerden kararın düzeltilmek ve dava konusu taşınmazın tapudan yol olarak terkinine karar verilmek suretiyle 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin üç numaralı alt bendi gereğince yeniden esas hakkında hüküm kurulmuştur.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare ve davalı ... Makine İmalat Kalıp San. Tic. A.Ş. vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
1.Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle istinaf dilekçesinde ... sürdüğü sebepleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.
2.Davalı ... Makine Kalıp İmalat San. Tic. A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde maddi hata sonucu müvekkili şirket lehine hükmedilmesi gereken fark bedelin davalı ... lehine hükmedildiğini ... sürmüştür.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Kanun’un 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.
2. 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası ile 11 inci maddesi
3. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihaî kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Arsa niteliğindeki ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 260 ada 4 parsel sayılı taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesi yerindedir.
3. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukukî nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı idare vekili ve davalılardan ... Mekanik Makine Kalıp İmalat San. Tic. A.Ş. vekillerinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
4. Davacı idare tarafından fazla bloke edilen bedelin miktar belirtilmek suretiyle davalılar tarafından bankadan çekilmişse çekildiği tarihe kadar varsa işlemiş nemaları ile davalıdan alınarak davacıya iadesine, çekilmemişse işlemiş nemalarıyla davacıya iadesine karar verilmesi gerekirken, tutar belirtilmeksizin iadeye karar verilmekle yetinilmesi bozmayı gerektirir.
5. Tespit edilen kamulaştırma bedelinin ilk kararla birlikte davalı tarafa derhal ödenmesine karar verildiğinden bu bedele ilk karar tarihine kadar yasal faiz işletilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm tesis edilmesi hatalıdır.
6.Davalıların payları ve mahkemece verilen ilk kararla ödenmesine karar verilen bedel gözetildiğinde ... Mekanik Makine Kalıp İmalat San. Tic. A.Ş.'ye 20.176 TL, ...’ya ise 7.079,00 TL fark bedelin ödenmesine karar verilmesi gerekirken ...’ya 20.176 TL, ... Mekanik Makine Kalıp İmalat San. Tic. A.Ş. 7.079,00 TL ödenmesine karar verilmesi doğru görülmemiştir.
7. Dava 4 ay içinde sonuçlandırılmadığından fark bedel faizi ile depo ettirildiği halde faiz işletilmesi yönünde hüküm kurularak mükerrerliğe sebebiyet verilmesi yerinde değildir.
8. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin 12055/17 numaralı başvuru sonucu verilen 23.10.2018 tarihli kararı ve Anayasa Mahkemesinin 2016/9364 başvuru numaralı, 01.06.2019 tarihli, 30791 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan kararı da göz önüne alınarak davacı idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesi gerektiğinin düşünülmemesi görülmemiştir.
9.Mahkemece verilen ilk kararı davalılardan ...’ın istinaf etmediği ve ilk kararla belirlenen bedelin bu davalı yönünden kesinleştiği gözetilmeksizin adı geçen davalı lehine fark bedele hükmedilmesi de isabetsizdir.
Ne var ki; bu hataların giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca Bölge Adliyesi Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.
VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Davacı idare vekili ve davalı ... Makine Kalıp İmalat San. Tic. A.Ş. vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,
2.Davacı idare vekili ve davalı ... Makine Kalıp İmalat San. Tic. A.Ş. vekillerinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının;
a) B bendinin 1 inci alt bendinin hükümden çıkartılmasına, yerine ‘Davanın kabulüne, ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 260 Ada 4 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin 768.472,50 TL olduğu hususunun tespitine, davalıların hisse miktarları göz önüne alınarak saptanan bedelin 198.212 TL'sinin davalı ... Sorukluya, 5.332,5 TL'sinin davalı ...'a 564.928,00 TL'nin ise ... Mekanik Makine Kalıp Sanayi ve Ticaret A.Ş'ye ödenmesi gerektiği göz önüne alınarak mahkemece verilen ilk kararla ödenmesine karar verilen tutarların mahsubu ile davalı ...'ya 7.079 TL, davalı ... Makine Kalıp Sanayi ve Ticaret A.Ş'ye 20.176 TL’nin derhal ödenmesine; davacı idarece fazla bloke edilen 3618,44 TL’nin davalılardan ... tarafından, 298,45 TL’nin davalılardan ... tarafından, 10.312,98 TL’nin ... Mekanik Makine Kalıp San. Tic. A.Ş tarafından bankadan çekilmişse varsa ödenen nemaları ile birlikte davalılardan alınarak davacı idareye verilmesine, bedel alınmamışsa fazla yatan bedelin işlemiş nemaları ile birlikte davacı idareye iadesine," ibaresinin yazılmasına,
b) Davacı idare lehine taktir edilen vekâlet ücretine ilişkin (8) numaralı bendin hükümden çıkarılmasına, bent sıralarının buna göre teselsül ettirilmesine, kararın böylece DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
Davalı ... Makine Kalıp İmalat San. Tic. A.Ş'den peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
27.04.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.