"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/2935 Esas, 2022/2972 Karar
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Turgutlu 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2021/268 Esas, 2021/506 Karar
Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesince, İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Manisa ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 153 ada 1 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın 5.409,15 m²si hakkında kamulaştırma kararı verildiğini, davacı kurumun 6 aylık sürede bedel tespit ve tescil davası açmayarak acele kamulaştırma işlemlerini süresinde tamamlamadığını, bu bağlamda müvekkiline kamulaştırmasız el atma davası açma hakkının doğduğunu, değişik iş dosyasında alınan raporda 2017 verilerinin olduğunu, 2018 yılı verileri baz alınarak hesaplama yapılması gerektiğini, kamulaştırma işlemi ile müvekkiline ait taşınmazın arta kalan kısmının kadastral yol ile bağlantısı kesildiğini belirterek taşınmazda keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmak suretiyle 2018 yılı verilerine göre bedel tespitinin yapılması talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; üretim giderlerinin ayrıntılı açıklanmadığını, suyun yeterli olup olmadığının belli olmadığını, su kaynagı damlama sulama yöntemi ise bunun masraflarının da katılması gerektiğini, kapitalizasyon faizinin uygun olmadığını, aynı gün yapılan keşifler sonucu bulunan birim değerlerinin farklılık gösterdiğini, acele kamulaştırma dosyası ile farklı sonuca ulaşıldığını, vekâlet ücreti takdir edilmemesinin de doğru olmadığını belirterek, İlk Derece Mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
2. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; zemin bedeli hesap edilirken, taşınmazda bulunan erik ürünü için ortalama verimin esas alınmasının doğru olmadığını, yüksek sistem kurulmuş olup verimin yüksek alınması gerektiğini, objektif değer artışı uygulanması gerektiğini ve kalan kısımda değer kaybı uygulanmamasının doğru olmadığını belirterek, İlk Derece Mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın kapama erik bahçesi niteliğinde olduğu kabul edilerek değerlendirme yapılması, yerleşik Yargıtay uygulamalarına göre sulu tarım arazisi niteliğindeki taşınmaz yönünden %4 kapitalizasyon faiz oranı uygulanması yerinde olup, aynı kamulaştırma kapsamında komşu parsel olan 153 ada 14 parsel için de objektif değer artışı uygulanmadığı ve erik bahçesi olarak aynı net gelir üzerinden birim değere ulaşılarak karar verildiği ve temyiz incelemesi ile onandığı ve 53,67TL'lik birim değerinde isabetsizlik görülmediği, acele kamulaştırma dosyasında yol ile bağlantısı belirtilerek kalan kısımda değer kaybı yaşayacağı sonucuna ulaşılmış ise de taşınmazın yol bağlantısının devam ettiği ve kalan kısmın modern tarım aletleri ile ziraat yapılmasında kısıtlılık yaşamayacağı, yapılan kamulaştırma ile taşınmazın parçalara bölünmediği dikkate alındığında kalan kısımda değer azalışı oluşmayacağı ayrıca, maliyet cetvelinde yer alan üretim gideri, brüt gelirin 1/3'ünün altında kaldığından, üretim giderini bu orana çekerek net gelire ulaşılması da Yargıtay uygulamaları ile uyumlu bulunduğundan taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekillerince temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf başvuru dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.
2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf başvuru dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.
2. 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası ile 11 inci ve 12 inci maddeleri.
3. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Kapama erik bahçesi niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca gelir metodu esas alınarak değer biçilmesi, adil ve hakkaniyete uygun olarak tespit edilen bedelin davalı tarafa ödenmesi, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline karar verilmesi yerindedir.
3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Taraflardan peşin alınan temyiz harçlarının Hazineye irat kaydedilmesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
18.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.