"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/346 Esas, 2023/576 Karar
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 5. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2019/225 Esas, 2020/282 Karar
Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın ... yönünden kabulüne, ... Belediye Başkanlığı ve ... yönünden ise pasif husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir.
Kararın davacı ve davalı ... vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı ve davalı ... vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava konusu ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 3517 ada 1 parsel sayılı taşınmazın 1/1000 ölçekli, 11.08.2001 tarihli ... Güneybatı Aksı Geliştirme Bölgesi Uygulama İmar Planı'nda "Lise Alanı" olarak belirlendiğini, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 10 uncu maddesinde öngörülen süre geçmiş olmasına karşın idarece anılan taşınmazın kamulaştırılmasıyla ilgili herhangi bir işlem yapılmadığını, planın tasdikinden bu yana yaklaşık 18 yıllık bir süre geride bırakıldığını, bununla ilgili olarak taraflarınca; ... Belediye Başkanlığına, ... Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğüne ve ... Büyükşehir Belediye Başkanlığına başvurulduğunu, yapılan başvurulardan olumlu bir sonuç alınamadığını, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı davacı hissesinin kamulaştırmasız el koyma bedelinin yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen davalılardan alınmasına, yargılama giderlerinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
1. Davalı ... Belediye Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaza davalı ... tarafından herhangi bir müdahalede bulunulmadığını ve ayrıca dava konusu taşınmazda imalat yapılmadığını beyan etmiş, husumet yönünden davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
2. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu ... ili, ... ilçesi, ... (Üçevler) Mahallesi 3517 ada 1 parsel sayılı taşınmazın 1/1000'lik planda bulunmadığını, dava konusu taşınmazın 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı'nda Ortaöğretim Tesis Alanı içerisinde kaldığını, Ortaöğretim Tesis Alanı kurmanın davalı Belediyenin görev ve sorumluluğunda olmadığını beyan etmiş, bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
3. Davalılardan ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı Bakanlık tarafından dava konusu taşınmaza fiili el atma olmadığından davanın İdare Mahkemesinde açılması gerekirken davanın Asliye Hukuk Mahkemesinde açıldığını, bu sebeple görev yönünden itiraz ettiklerini, davanın görevli ... idare mahkemelerinde açılması gerektiğini beyan etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın ... Belediye Başkanlığı ve ... yönünden ise pasif husumet yokluğundan reddine, davalı ... yönünden ise kabulüne, taşınmaz bedelinin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, bedeline hükmedilen davacı payının tapusunun iptali ile davalı idare adına tesciline karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve davalı ... vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
1. Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkemenin ... ve ... Belediye Başkanlığı yönünden pasif husumet yokluğu yönündeki kararında hukuki isabet bulunmadığını, yerel mahkemenin ... ve ... Belediye Başkanlığı yönünden pasif husumet yokluğu yönündeki kararının kaldırılarak, davanın tüm davalılar yönünden kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
2. Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkili tarafından fiilen el atılmadığını, davanın idari yargıda görülmesi gerektiğini, hükmedilen tazminatın yüksek olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın 1/1000 ölçekli uygulama imar planında okul alanında kaldığı, fiili el atmanın olmadığı hukuki el atma olduğu, hukuki el atmalarda adli yargının görevli olduğu anlaşıldığından davanın esası hakkında karar verilmesinin yerinde olduğu, arsa niteliğindeki taşınmaza emsal karşılaştırmasına göre değer biçilmesinde isabetsizlik görülmediği, Belediyelerce sadece imar kanunundan doğan görev ve yetkilerine uygun imar planları yapıldığını ve itiraz edilmeyerek kesinleştiğinden belediyelere sorumluluk yüklenemeyeceği gerekçesiyle davacı ve davalı ... vekilinin istinafının esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare ve davalı ... vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.
2. Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacı tapu maliki ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin sorumlu idareden tahsili istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.
2. 6745 sayılı Kanun'un 33 ncü maddesiyle 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'na (2942 sayılı Kanun) eklenen Ek madde 1 inci maddesi ve 7421 sayılı Kanun'un 3 üncü maddesiyle eklenen son cümlesi.
3. 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesi.
3. Değerlendirme
1. Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Dava konusu ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 3517 ada 1 parsel sayılı taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak değer biçilmesine ve dosya kapsamında yer alan fen bilirkişi raporunda, keşif tarihi itibarıyla dava konusu taşınmaza fiilen el atılmadığı anlaşılmakla birlikte, yürürlükte bulunan 1/1000 ölçekli uygulama imar planında dava konusu taşınmazın lise alanı olarak ayrıldığı dikkate alındığında, makul süre içinde imar planına uygun herhangi bir işlem tesis edilmediğinden idarenin, mülkiyet hakkının özüne dokunan bu eylemi ile kamulaştırmasız el koyma olgusunun gerçekleştiğinin kabulü ile davalı idare yönünden kabul kararı verilmesinde isabetsizlik görülmemiştir.
3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı ve davalı ... vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Davalı ... harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, davacıdan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
16.11.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.