"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ:Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2022/190 Esas, 2022/425 Karar
DAVACILAR : ... vd. vekili Avukat ...
DAVALILAR : 1. ... vekili
Avukat ...
2. ... vekili Avukat ...
DAVA TARİHİ : 05.03.2013
KARAR : Kabul
Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda, davanın ... yönünden husumetten reddine, davalı ... yönünden kabulüne karar verilmiştir.
Mahkeme kararı davacılar ve davalı ... vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; İstanbul ili, ...,...Mahallesi 1771 ada 16 parsel, 1791 ada 6, 7, 8, 9 ve 10 parsel sayılı taşınmazlara davalılar tarafından yol olarak ve imar planında park alanı olarak gösterilmek suretiyle fiilen ve hukuken el atıldığını, mülkiyet hakkının kullanılmasına engel olunduğunu, kamulaştırmasız el atılan taşınmazlar bedelinin davalı idarelerden müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
1. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle;davanın öncelikle uzlaşma yoluna başvurulmadan açıldığı için dava şartı yokluğundan ve davalı idarenin taşınmaza fiili el atması bulunmadığından husumet itirazı doğrultusunda usulden reddine, usulü itirazların kabul edilmemesi halinde taşınmaz değerinin el atma tarihindeki özelliklerine göre saptanmasını ve yapılacak düzenleme ortaklık payı kesintisinin nazara alınmasını bedele hükmedilmesi halinde takyidatların bedele yansıtılmasını ve taşınmazın idare lehine tapudan terkinine karar verilmesini talep etmiştir.
2. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davaya bakma görevinin idare mahkemelerine ait olduğu göz önüne alınarak görev uyuşmazlığı çıkartılması gerektiğini, ayrıca taşınmazın imar planında ... alan ve park alanı olarak ayrılmasının hukuki el atma niteliğinde olduğu göz önüne alınarak davanın görev yönünden reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin 03.02.2015 tarihli ve 2013/129 Esas, 2015/47 Karar sayılı kararı ile davanın ... yönünden husumetten reddine davalı ... yönünden kısmen kabulüne karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Birinci Bozma Kararı
1. Mahkemenin belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
2. Dairemizce yapılan inceleme sonucunda; dava konusu 1771 ada 16 parsel ile 1791 ada 6 parsel sayılı taşınmazlar üzerinden enerji nakil hattı geçirildiği ve tapuya da tescillerinin sağlandığı dikkate alınarak iş bu parseller yönünden tesis edilen irtifak hakkının belirlenen bedele etki ve oranı hususunda bilirkişi kurulundan ek rapor alınmadan eksik inceleme ile fazla bedele hükmedilmesi, bedeline hükmedilen dava konusu taşınmazların 1791 ada 7 parsel ve 10 parsellerin kısmi el atma nedeniyle arta kalan bölümlerinin yüzölçümü, konumu ve geometrik durumları dikkate alındığında, değer azalışı olmayacağı dikkate alınmadan fazla bedele hükmolunması hatalı olduğundan kararın bozulmasına karar verilmiştir.
B. Mahkemece Birinci Bozmaya Uyularak Verilen İkinci Karar
Mahkemenin 18.02.2020 tarihli ve 2016/233 Esas, 2020/43 Karar sayılı kararı ile davalı ... hakkında davanın pasif husumetten reddi ile davalı ... yönünden davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
C. İkinci Bozma Kararı
1.Mahkemenin belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
2. Dairemizce yapılan inceleme sonucunda dava konusu taşınmazlardan sadece...Mahallesi 1791 ada 10 parsel sayılı taşınmaz yönünden bedele hükmedildiği hâlde, tüm taşınmazların tapusunun iptaline karar verilmesi hatalı olduğundan kararın bozulmasına karar verilmiştir.
D. Mahkemece İkinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın ... yönünden husumetten reddine davalı ... yönünden kabulüne karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar ve davalı ... vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
1. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; davada harcın maktu belirlenmesi gerektiğini, taşınmazın ana arterde olması nedeni ile sorumluluğun İstanbul Büyükşehir Belediyesinde olduğunu, taşınmazdaki eski irtifak nedeni ile değer düşüklüğü hesaplanmadığını ve resen gözetilecek nedenlerle kararın bozulmasını talep etmiştir.
2. Davacılar vekili katılma yolu ile temyiz dilekçesinde özetle; taşınmaza dava tarihindeki değerinin biçilmesinin hatalı olduğunu 7 yıl gibi bir sürede taşınmazların değerinin yükseldiğini, güncel değerinin tespit edilmesi gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacı tapu malikleri ile davalı idareler arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin sorumlu idareden tahsili istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin atfıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun (1086 sayılı Kanun) 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki 427 ilâ 439 uncu maddeleri.
2. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1956/1 Esas, 1956/6 Karar sayılı kararının ilgili bölümü şöyledir: “...Usûlü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, esas itibarıyla, gayrimenkulünü yola kalbeden amme hükmi şahsiyeti aleyhine meni müdahale davası açmağa hakkı olduğuna, ancak dilerse bu fiili duruma razı olarak, mülkiyet hakkının amme hükmi şahsiyetine devrine karşılık gayrimenkulünün bedelinin tahsilini de dava edebileceğine ve isteyebileceği bedelin de mülkiyet hakkının devrine razı olduğu tarih olan dava tarihindeki bedel olduğuna 16.05.1956 tarihinde ilk toplantıda ittifakla karar verildi.”
3. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1954/1 Esas, 1956/7 Karar sayılı kararı ile “... Usûlü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, gayrimenkulünün bedelinin tahsiline ilişkin olarak, gayrimenkulünü yola kalbeden hükmü şahsiyeti aleyhine açacağı bedel davasında müruruzamanın mevzuubahis olamayacağına ve bu itibarla da, hadisede Borçlar Kanunu'nun 66. maddesinin tatbik kabiliyeti bulunmadığına ...” karar verilmiştir.
3. Değerlendirme
1. Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un geçici 3 üncü maddesinin atfıyla 1086 sayılı Kanun’un 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki 428 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Temyizen incelenen mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozma ile kesinleşen ve karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla davalı idarenin temyiz dilekçesinde ileri sürülen diğer nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacılar ve davalı ... vekillerinin temyiz itirazları yerine görülmeyerek usul ve kanuna uygun olan hükmün ONANMASINA,
Aşağıda yazılı kalan harcın davalı idareden alınmasına, davacılardan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,
22.01.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.