"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/715 Esas, 2024/1610 Karar
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Torbalı 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2023/138 Esas, 2023/360 Karar
Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 30 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davalı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davalı ... vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekilince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; İzmir ili, .....ilçesi, ......Mahallesi 14 ada 32 parsel sayılı taşınmazın 1.728,00 m²lik kısmı imar planında yolda kaldığından kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın müvekkili idare adına tescilini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; taraflar arasında uzlaşmanın sağlanamadığını, dava konusu taşınmaza takdir edilen değerin farazi bir değer olmayıp piyasa araştırması sonucunda belirlendiğini, belediyenin belirlediği rayiç bedellerin genellikle sembolik rakamlar olduğunu, bu bedellerin malın gerçek değerini yansıtmadığını, bu davanın açılma sebebinin Torbalı Belediyesinin dayatmacı tavrı ve katı pazarlık koşulları olduğunu, gayrimenkullerin değerinin çok altında alınmak istenmesine müvekkili idarenin yanaşmadığından dolayı dava açılmış olduğunu, dava açılmasına müvekkili idarenin sebebiyet vermediğini, bu nedenle masraf ve vekâlet ücretinin davacı tarafa yükletilmesini, söz konusu taşınmaz başında keşif ve bilirkişi incelemesi yapılarak taşınmazın objektif değerinin tespit edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile davalıya ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; kamulaştırma bedelinin tespiti davalarında belediye rayiç değerlerinin esas alınmadığını, yerinde keşif ve bilirkişi incelemeleri yapılarak taşınmazın gerçek değerinin mahkeme vasıtasıyla tespit edilmeye çalışıldığını, davalının talep ettiği bedelin farazi bir değer olmayıp piyasa araştırmaları sonucunda tespit edilmiş bir değer olduğunu, mahkemeye sunmuş oldukları emsal değerlerin bu durumu teyit eder nitelikte olduğunu, dava konusu taşınmazın Torbalı Sanayi Sitesi'nin karşısında Torbalı yol kavşağına 50 metre, adliye binasına 200 metre mesafede yer aldığını, parselin bir bütün olarak belediyenin hizmetlerinden yararlandığını, Mahkemenin hükmettiği bedelin kabul edilmesi halinde idarenin dava konusu gayrimenkul üzerindeki hem mülkiyet hakkının sona ereceği hem de bu malların değerinde alınmaması sebebiyle hakkaniyete aykırı bir durum söz konusu olacağını, piyasa değerine göre kamulaştırma bedelinin çok düşük olduğunu, faize ilişkin hükmün Anayasa Mahkemesi kararına uygun olmadığını belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmaz kadastral parsel olduğundan düzenleme ortaklık payı kesintisi yapılmamasında, yapılan karşılaştırma neticesinde dava konusu taşınmazın, emsalin 0,89'u değerinde kabul edilerek metrekare birim fiyatının dava tarihi itibarıyla 220,00 TL olarak belirlenmesinde, bununla birlikte mahkemece verilen 14.09.2017 tarihli ilk kararın yalnızca davalı tarafça istinaf edilmesi nedeniyle kamulaştırma bedelinin ilk karara nazaran daha az belirlenemeyeceğinden 28.04.2017 tarihli bilirkişi raporunda tespit edilen 442.368,00 TL üzerinden davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin derhal ödenmesine karar verilmesinde usul ve kanuna bir aykırılık bulunmadığından davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek, istinaf kararında her ne kadar 427 TL harç müvekkil kurum üzerine bırakılmışsa da 3234 sayılı Kanun'un 33 üncü maddenin ikinci fıkrası gereği harçtan muaf olduklarında harç alınmasına yer olmadığına ve alınan harçların iadesine karar verilmemesi kanuna aykırı olduğundan kararın bu yönden de bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.
2. 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası, 11 inci maddesinin birinci ve ikinci fıkraları.
3. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Arsa niteliğindeki taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesi ve tespit edilen bedelin bloke ettirilerek hükmün kesinleşmesi beklenmeden davalı tarafa ödenmesine karar verilmesi yerindedir.
3. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
4. Davalı idare harçtan muaf olduğu hâlde, aleyhine harca hükmedilmesi bozmayı gerektirir.
Ne var ki bu hataların giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca kararın düzeltilerek onanması gerekir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeple;
1.Davalı idare vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,
2. Kamu düzeni gereği Bölge Adliye Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının; harca ilişkin (2) numaralı bendin hükümden tümüyle çıkartılarak yerine "Davalı ... harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına yatırılan harçların yatıran tarafa iadesine" cümlesinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
Davalı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmamasına,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
26.02.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.