"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2020/451 E., 2022/2352 K.
HÜKÜM/KARAR : Ret/Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Gümüşhane Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2017/59 E., 2018/521 K.
Taraflar arasındaki kadastro öncesi nedene dayalı tapu iptali ve tescil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.
Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı Hazine vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I.DAVA
Davacı Hazine vekili dava dilekçesinde özetle; Gümüşhane, Merkez, ... Köyündeki kadastro çalışmalarının tamamlandığını, tutanakların askıya çıkartıldığını ve 2007 yılında kesinleştiğini, 118 ada 44 parsel sayılı taşınmazın eski adıyla Leri köyü sınırları içerisinde Maliye Hazinesine ait iken kadastro çalışmaları sırasında ... köyü 118 ada 44 parsel olarak davalı adına tescil gördüğünü, bu bağlamda dava konusu 118 ada 44 parselin 640 m2 lik kısmının davalıyla bir ilgisinin bulunmadığını eski tarihli tapu senedinin uygulanmasıyla ortaya çıkacak kısmın tapu kaydının iptali ile Hazine adına kayıt ve tesciline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP
Davalı, yargılama sırasında davanın reddini savunmuştur.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacı tarafça dosyaya sunulan tapu kaydının taşınmaza uygulanması sonucunda 22.05.2018 havale tarihli teknik bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere taşınmazın tapu kaydında doğusunun dere yazılı hudutta 118 ada 46 nolu parsel adı altında ...'ın olduğu, güneyinin dere yazılı hudutta dere olduğu, batısının ... ve kardeşleri bostanı, arada taş yazılı hudutta 118 ada 43 nolu parsel adı altında ...'ın olduğu,kuzeyinin ... ve kardeşleri bahçesi yazılı hudutta 118 ada 42 nolu parsel adı altında ...'ın olduğu, bu nedenle davacı tarafça dosyaya sunulan tapu kaydının taşınmazla örtüşmediği, her ne kadar keşifte ziraat mühendisince işlemeli tarımın yapılamadığına ilişkin beyan bulunsa da, Mahkemece yapılan gözlemde taşınmazda kendiliğinden biten otların olmadığı ve taşınmazda badem ağaçları olduğu ve yeni biçilen bahçe görüntüsü olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı Hazine vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davacı Hazine vekili istinaf dilekçesinde özetle; hatalı kadastro çalışmaları öncesinde eski adıyla Leri köyü sınırları içerisinde yer alan taşınmazın 640 m²'lik kısmının 8 yevmiye, 79 cilt, 59 sahife ve 48 sıra sayısı ile Hazine adına tescilli olmasına ve tapu kayıtlarına rağmen davalının babasından kaldığı iddiasıyla tapuya kaydedildiğini, davalının davaya cevap dilekçesi sunmadığını, ..., ... ve ... adına düzenlenen ecrimisil ihbarnamelerinin ve bu ihbarnamelere ilişkin makbuzların dosyaya sunulduğunu, ecrimisil ihbarnamelerinde malik sıfatıyla Hazinenin yer aldığını, Maliye Bakanlığı tarafından düzenlenen ve ... Köyü Muhtarı ... tarafından imzalanan 29.09.2004 tarihli Tespit ve Tahmin Edilen Bedel Tutanağında taşınmazın Hazine adına kayıtlı olduğunun, işgalcinin bulunmadığının ve taşınmazın boş olduğunun yazılı olduğunu, mahalli bilirkişi beyanlarının çelişkili ve yetersiz olduğunu, tapu kayıtlarının köy halkının beyanlarına uygun şekilde düzenlendiğini ileri sürerek hükmün kaldırılmasını istemiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; ileri sürülen istinaf nedenlerine, kamu düzenine ilişkin hususlara, dosyadaki belgelere, taraflarca ileri sürülen ve kararın dayandığı delillerle kanuna uygun sebeplere, özellikle İlk Derece Mahkemesince delillerin takdirinde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davacı Hazine vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b-3 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı Hazine vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı Hazine vekili istinaf dilekçesini tekrar etmiş kararın bozulmasını istemiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, kadastrodan önceki nedene dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 14 üncü 20 inci maddeleri; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 190 ıncı maddesi; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 6 ncı maddesi.
3. Değerlendirme
1. Dosyanın incelenmesinden; Gümüşhane ili, Merkez ilçesi, ... köyünde 2007 tarihinde yapılan kadastro tespiti sırasında, dava konusu 118 ada 44 parsel sayılı taşınmaz senetsizden tarla vasfı ile ... oğlu ... adına tespit edilmiş ve 27.07.2007 tarihinde kesinleşerek tescil edilmiştir. Davacı Hazine vekili tapu kaydına ve davacıların zilyetliğinin olmadığı iddiasına dayanarak eldeki davayı açmıştır.
2.Mahkemece, davacı tarafın dayandığı tapu kaydının taşınmaza uymadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş ise de yapılan araştırma ve inceleme hüküm kurmaya elverişli ve yeterli değildir. Davaya konu taşınmazın dayanak tapusunun kuzey ve batı hudutlarında ... ve Kardeşleri okuduğu, kadastro tespitiyle ... oğlu ... ve ... adına tespit ve tescil edildiği halde tapu kaydında geçen ... arasında ırsi ilişki bulunup bulunmadığına ilişkin bir tespit yapılmamış, doğu ve güney hudutlarında yer alan derenin ise zeminde mevcut olduğu görülmüş, keşif sırasında tek mahalli bilirkişi dinlenilmekle yetinilmiştir. O Halde, dayanak tapu kaydının kuşkuya yer bırakmayacak şekilde uygulandığı söylenemez. Öte yandan, davalının taşınmaz üzerindeki zilyetliğinin şekli ve süresine ilişkin olarak davaya konu taşınmazın kadastro tespit tarihinden önceki 20 yıllık sürenin incelenmesi gerektiği açıktır. Ancak Mahkemece hava fotoğrafı incelemesi yapılmamış, eksik araştırma ile yazılı şekilde karar verilmiştir.
3. Hal böyle olunca, Mahkemece öncelikle, davacı Hazinenin dayandığı 14.01.1957 tarih ve 48 sıra numaralı 79 cilt numaralı tapu kaydının tesisinden itibaren tüm tedavülleri, varsa haritaları ve tüm oluşum belgeleri, dayanılan tapu kaydının kadastro sırasında revizyon görmüş ise revizyon gördüğü taşınmazların kadastro tutanakları ve oluşmuş ise tapu kayıtlarının onaylı suretleri ve revizyon gördüğü taşınmazlar ile bu taşınmazlara komşu taşınmazları da bir arada gösterecek birleşik harita, dava konusu taşınmaza komşu olan taşınmazların tespit tutanaklarının onaylı suretleri ve dayanakları Tapu ve Kadastro Müdürlüklerinden, getirtilmeli komşu parsel malikleri ... oğlu ... ve Yakup Bayır ile tapu kaydında geçen ...'ın kimlik bilgileri dosya arasına alınmalı, ayrıca taşınmazın tespit tarihinden geriye doğru 15-20-25 yıl öncesine ait stereoskopik hava fotoğraflarının tarihleri açıkça yazılmak suretiyle (en az üç adet) Harita Genel Müdürlüğünden getirtilip dosya bu şekilde ikmal edildikten sonra mahallinde yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek yerel bilirkişiler, taraf tanıkları, jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişi, teknik bilirkişi ve üç kişilik ziraat bilirkişi kurulu huzuruyla yeniden keşif yapılmalı; yapılacak keşifte 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 20 nci maddesi hükmü uyarınca davalının dayandığı tapu kaydının dayanağı harita mevcut ise yerel bilirkişi yardımı ve uzman teknik bilirkişi eliyle yöntemince yerine uygulanmalı, uygulama yapılırken haritası bulunan kayıtlarının kapsamlarının öncelikle haritasına göre belirleneceği gözetilmeli, haritası bulunmayan kayıtlardaki sınırların tespiti bakımından mahalli bilirkişi ve tanık beyanlarına başvurulmalı; kayıtlarda yazılı hudutlar yerel bilirkişilerce zeminde göstertilmeli, komşu tapu malikleri ile tapu kaydında geçen ... ve kardeşleri ile aralarında akdi ya da irsi ilişki bulunup bulunmadığı sorulmalı, kayıtlarda yazılı olup yerel bilirkişilerce zeminde gösterilemeyen hudutların tespiti için taraflara tanık dinletme imkanı sağlanmalı, yerel bilirkişi ve tanıkların kayıtların uygulanması ve taşınmazların tasarrufu hususundaki beyanları komşu parsel tutanakları ve dayanakları kayıtlarla denetlenmeli; teknik bilirkişiden tapu kaydının varsa revizyon gördüğü parsellerin de dikkate alındığı, komşu parsellerin dayanağı kayıtların dava konusu taşınmaz yönünü ne okuduğunun belirlendiği ve kroki üzerinde işaretlenmek suretiyle tapu kaydının sınır denetiminin yapıldığı, tapu kaydının miktarınca kapsamında kaldığı belirlenip kesinleşen taşınmazların miktarının da dikkate alındığı ve kaydın kapsamının kesin olarak gösterildiği keşfi izlemeye imkan veren, ayrıntılı ve gerekçeli rapor ve kroki alınmalı; taşınmazın tümünün ya da bir kısmının tapu kaydının kapsamında kalıp kalmadığı duraksamasız tespit edilmeli; tapu kaydı kapsamı dışında kalması halinde yerel bilirkişi ve tanıklardan taşınmaz öncesinin ne olduğu, kim tarafından hangi tarihten beri ne şekilde kullanıldığı, taşınmazda imar-ihya işlemi yapılıp yapılmadığı, yapılmış ise imar-ihyanın hangi tarihte tamamlandığı hususlarında olaylara dayalı ayrıntılı bilgi alınmalı; yerel bilirkişi ve tanık sözleri arasında doğabilecek çelişkiler gerektiğinde yüzleştirme yapılmak suretiyle yöntemince giderilmeli; yerel bilirkişi ve tanık sözleri, komşu taşınmazların kadastro tutanakları ve varsa dayanaklarını oluşturan kayıtlarla denetlenmeli;
4. Ziraat bilirkişi kurulundan taşınmazın toprak yapısı ve niteliğini, zirai durumunu, üzerinde sürdürülen zilyetliğin şekli ve süresini, taşınmaz üzerindeki bitki örtüsünü, taşınmazın imar-ihyaya konu olabilecek yerlerden olması halinde imar-ihyaya konu olmaya başladığı ve imar-ihyanın tamamlandığı tarihi bildirir, komşu parsellerle karşılaştırmalı değerlendirmeyi ve taşınmazın değişik yönlerden çekilmiş fotoğraflarını da içerir ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı;
5. Jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişiden yukarıda belirtilen tarihlerde çekilmiş stereoskopik üç adet hava fotoğrafının stereoskop aletiyle incelenmesi neticesinde taşınmazın sınırlarını ve niteliğini, taşınmazda imar-ihya tamamlanmış ise tamamlandığı tarih ile üzerinde sürdürülen zilyetliğin başlangıcı, şekli ve süresini belirtir şekilde rapor alınmalı; bundan sonra tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmelidir. Mahkemece bu yönler göz ardı edilerek yazılı şekilde hüküm kurulması isabetsiz olup bozmayı gerektirmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Davacı Hazine vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Temyiz eden davacı Hazine harçtan muaf bulunduğundan bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
10.06.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.