"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/230 Esas, 2022/2220 Karar
KARAR : Esastan ret/ Yeniden esas hakkında verilen karar
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 22. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2021/191 Esas, 2021/324 Karar (Birleştirilen 2019/569 Esas)
Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin asıl ve birleştirilen davalarda yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl ve birleştirilen davaların kabulüne karar verilmiştir.
Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince, İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince asıl davanın kabulüne, birleştirilen davanın ... yönünden husumet yokluğu nedeniyle reddine, dahili davalı ... yönünden kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davacılar vekili ile birleştirilen davanın dahili davalısı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun, dahili davalı idare vekili yönünden esastan reddine, davacılar vekili yönünden kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle asıl davanın kabulüne, birleştirilen davanın davalı ... yönünden husumet yokluğundan reddine, dahili davalı ... yönünden kabulüne karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı birleştirilen davanın dahili davalısı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, gerekli şartları taşıdığı anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
1. Davacılar vekili asıl dava dilekçesinde özetle; Ankara ili, Altındağ ilçesi, ... Mahallesi 24465 ada 2 parsel sayılı taşınmaza fiilen el atıldığını belirterek kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsilini talep etmiştir.
2. Davacılar vekili birleştirilen dava dilekçesinde özetle; Ankara ili, Altındağ ilçesi, ... Mahallesi ... ada 1 parsel sayılı taşınmaza fiilen el atıldığını belirterek kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsilini talep etmiştir.
II. CEVAP
1. Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; idari yargının görevli olduğunu, fiili el atmanın bulunmadığını beyan ederek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
2. Birleştirilen davanın dahili davalısı idare vekili cevap dilekçesinde; ... ada 2 parsel sayılı taşınmaza ... tarafından el atılmış olduğunu, yine ... ada 1 parsel sayılı taşınmazın üzerinde davalı ... tarafından yapılmış park olduğunu beyan ederek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl dava yönünden istinaf incelemesinden keserek kesinleşmiş olması nedeniyle yeniden hüküm tesis edilmesine yerolmadığına birleştirilen dava yönünden ise davanın davalı ... yönünden husumetten reddine, dahili davalı ... yönünden kabulüne ve el atma tazminatının dahili davalı idareden tahsil edilerek davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ile birleştirilen davanın dahili davalısı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf sebepleri
1. Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; ... ada 1 parsel sayılı taşınmaza fiilen el atan ve kullanan idarenin ... olduğunu, daha önce el atan idare ... aleyhine açılan paydaş dosyasının kabulü ile kesinleştiğini, ... lehine hüküm altına alınan vekâlet ücretinin kaldırılmasını talep etmiştir.
2. Dahili davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; 24465 ada 2 parsel sayılı taşınmaza davalı ... tarafından elatılmış olduğunu, ... ada 1 parsel sayılı taşınmaza ise yine ... tarafından park yapıldığını ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ... ada 2 parsel sayılı taşınmazın imar planında "Rekreasyon Alanı" olarak ayrıldığı ve kamu ortaklık payı hisselerinden oluştuğu, taşınmaz üzerinde davalı idareye ait etrafı duvarla çevrili alan içerisinde yapımı biten ve devam eden yapı ve tesislerin mevcut olduğu, bu hususun davalı idarece de kabul edildiği, bu yönüyle fiilen el atma olgusunun gerçekleştiği anlaşılmış olup arsa niteliğindeki taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak değerinin tespit edilip davalı idareden tahsiline, taşınmazdaki davacı payının iptali ile idare adına tesciline dair kararda bir isabetsizlik görülmediği gibi, ... ada 1 parsel sayılı taşınmazın imar planında "Bölge Parkı" olarak ayrıldığı ve kamu ortaklık payı hisselerinden oluştuğu, taşınmazın ... Caddesine cepheli olduğu ve fiilen el atılarak üzerine ... Parkı’nın yapılmış olduğunun anlaşıldığını, 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu'nun 7 nci maddesi gereğince bölge parkı niteliğinde el atılan dava konusu taşınmazda husumet Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığına ait olduğundan ... davaya dahil edilerek arsa niteliğindeki taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak değerinin tespit edilip davalı idareden tahsiline, taşınmazdaki davacılar payının iptali ile idare adına tesciline karar verilmesi de doğru olduğundan davacılar ve dahili davalı idare vekillerinin bu yöndeki istinaf itirazları yerinde görülmemiş, ancak; kaldırma kararı ile İlk Derece Mahkemesi ilamının hüküm kısmı tamamen kaldırılmış olup, karar bir bütün olduğundan her iki idare yönünden de yeniden hüküm kurulması gerekirken yazılı gerekçe ile ... yönünden hüküm kurulmaması doğru görülmediğinden davacılar vekilinin bu yöne ilişkin istinaf itirazlarının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmuştur.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde dahili davalı ... vekili temyiz başvurusunda bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Dahili davalı ... vekili temyiz dilekçesinde istinaf dilekçesini tekrar etmiş ve ek olarak ... ada 1 parselin bölge parkı olduğuna dair meclis kararının bulunmadığını ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacı tapu maliki ile davalı idareler arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin tahsili hususundadır
2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.
2. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1956/1 Esas. 1956/6 Karar sayılı kararının ilgili bölümü şöyledir: “... Usûlü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulu yola kalbedilen şahsın, esas itibarıyla, gayrimenkulünü yola kalbeden amme hükmi şahsiyeti aleyhine meni müdahale davası açmağa hakkı olduğuna, ancak dilerse bu fiili duruma razı olarak, mülkiyet hakkının amme hükmi şahsiyetine devrine karşılık gayriımenkulünün bedelinin tahsilini de dava edebileceğine ve isteyebileceği bedelin de mülkiyet hakkının devrine razı olduğu tarih olan dava tarihindeki bedel olduğuna 16.05.1956 tarihinde ilk toplantıda ittifakla karar verildi."
3. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1954/1 Esas. 1956/7 Karar sayılı kararı ile “... Usûlü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulu yola kalbedilen şahsın, gayrimenkulüniin bedelinin tahsiline ilişkin olarak, gayrimenkulünü yola kalbeden hükmü şahsiyeti aleyhine açacağı bedel davasında müruruzamanın ınevzuubahis olamayacağına ve bu itibarla da, hadisede Borçlar Kantınu'nun 66 ıncı maddesinin tatbik kabiliyeti bulunmadığına ...’’ karar verilmiştir.
4. 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun (2942 sayılı Kanun) 11 inci maddesi.
3. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Asıl dava dosyasına konu Ankara ili, Altındağ ilçesi, ... Mahallesi 24465 ada 2 parsel sayılı taşınmazda hüküm altına alınan bedelin Altındağ Belediye Başkanlığından alınmasına karar verilmiş olması karşısında, bu parsele yönelik temyiz itirazları ile ilgili olarak değerlendirme yapılmamıştır.
3. Birleştirilen davanın konusu Ankara ili, Altındağ ilçesi, ... Mahallesi ... ada 1 parsel taşınmaza, 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak m² birim bedelinin belirlenmesinde, aynı bölgeden Dairemize intikal eden dosyalar da dikkate alındığında bir isabetsizlik görülmediği gibi, fiillen el atılan ve imar planında bölge parkı olarak ayrılmış bulanan taşınmaz bedelinin dahili davalı ... Başkanlığından tahsiline karar verilmesi yerindedir.
4. Dosyadaki bilgi ve belgelere göre taşınmaza 1983 yılı sonrasında fiilen el atıldığından nispi harca hükmedilmesi doğrudur.
5. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Dahili davalı ... vekilinin, yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Aşağıda yazılı kalan harcın dahili davalı ... Başkanlığın'dan alınmasına,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
03.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.