"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/1136 Esas, 2023/536 Kara
DAVA TARİHİ : 20.05.2019
KARAR : Yeniden esas hakkında verilen karar
İLK DERECE MAHKEMESİ: Kemalpaşa 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2019/212 Esas, 2020/379 Karar
Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun davacı idare yönünden esastan reddine, davalı yönünden kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle;...Mahallesi 103 ada 50 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın arsa olarak kabul edilerek değerinin belirlenmesini, arazi olarak kabul edilmesi halinde objektif değer artış oranının gerçeğe uygun olarak tespit edilmesini, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile davacı taraftan tahsil edilerek davalıya ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; bilirkişi raporunda zeytin ağaçlarının bedelinin bilimsel yönteme göre hesaplanmayıp yüksek hesaplandığını, davaya konu taşınmazın kamulaştırma bedelinin hesaplandığı bilirkişi raporunda objektif değer artışına gerekçe gösterilen özellikler kapitalizasyon faiz oranını etkileyen faktörler olup bu faktörlerin kapitalizasyon faiz oranına etkileri araştırılmadan objektif unsur olarak kullanılmasının mükerrer değer artışına neden olacağını, bu nedenle bilirkişi kurulu tarafından belirlenen objektif değer artışının %130 oranında belirlenmesinin haksız zenginleşmeye neden olacağını, bilirkişi raporunda iki yıllık münavebede üç ürün kullanıldığını, ancak bu durumun sulu arazi koşulları için mümkün olduğunu, dava konusu taşınmaz kuru arazi olduğundan yılda iki ürün yetiştirilmesinin teknik olarak mümkün olmadığını, bilirkişi raporunda kavunun net geliri hesaplanırken İzmir İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün sulu koşullar için hazırlanan maliyet cetvelinin kullanıldığını, kuru koşullarda yetiştirilen kavun veriminin, sulu koşullara göre daha düşük olacağı düşünülerek taşınmazın kamulaştırma bedelinin yeniden hesaplanması gerektiğini, dosyada bulunan Tarım ve Orman Müdürlüğü tarafından hazırlanan cetvellerdeki resmi verilerin kullanılmayıp, üretim masraflarının brüt gelirin 1/3'ü olacak şekilde esas alınmasının doğru bulunmadığını ileri sürmüştür.
2. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın arsa vasfında kabul edilmesi gerektiğini, arazi olarak kabulü halinde dahi objektif değer artış oranının düşük belirlendiğini, bilirkişi raporunda birinci yıl buğday ve kavun, ikinci yıl sadece fiğ ürünü belirlenmesinin doğru olmadığını, ürün münavebesinde bir yıl 2 ürün, diğer yıl 1 ürün ekimi varsayımının taşınmazın değerini düşürdüğünü, bu nedenle her yıl 2 ürün ekimi münavebesine göre taşınmazın değerinin belirlenmesi gerektiğini ileri sürmüştür.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmaza kuru tarım arazisi niteliği itibarıyla % 5 oranında kapitalizasyon faiz oranı uygulanması suretiyle net gelir yöntemine göre değer biçilmesinin yerinde olduğu belirtilerek, dava konusu taşınmazın bulunduğu bölgeden geçen dosyalarda objektif değer artış oranının % 200 oranında uygulandığı dikkate alınarak, ekonomik tarım ilkesi gereği üretim masraflarının brüt gelirin 1/3'ünün altında kalamayacağı ve bu miktarı da geçemeyeceği kabul edilerek ve kavun ürünü için Kemalpaşa İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünde maliyet cetveli hazırlanmadığından Ödemiş İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünün 2019 kavun (kuru) maliyet cetveli dikkate alınarak yeniden yapılan hesaplama sonucu tespit edilen fark bedelin depo ettirilmesi sağlanarak davalı tarafa ödenmesine ilişkin yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.
2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiş; ayrıca objektif değer artış oranının düşük belirlendiğini ileri sürmüştür.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.
2. 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası, 11 inci maddesi ile 12 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi.
3. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Arazi niteliğindeki dava konusu taşınmazın 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net geliri üzerinden bilimsel yolla değerinin tespit edilmesi; üzerinde bulunan ve taşınmaz mala bahçe niteliği vermeyen ağaçlara ise maktuen değer biçilmesi yerindedir.
3. Dairemize aynı bölgeden intikal eden ve dava konusu taşınmaz ile aynı niteliklere sahip olduğu anlaşılan taşınmazlarda uygulanan objektif değer artış oranları nazara alındığında, objektif değer artışı yönünden hükmün düzeltilerek yeniden esas hakkında karar verilmesi de isabetlidir.
4. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm, temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmamasına, davalıdan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
13.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.