"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2019/622 E., 2021/2370 K.
HÜKÜM/KARAR : Kabul/Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2018/373 E., 2019/81 K.
Taraflar arasındaki kadastro öncesi hukuki nedene dayalı tapu iptali ve tescil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili; ... ili, ... ilçesi, ... köyü 102 ada 2 parsel sayılı taşınmaz üzerinde mirasbırakanlarından kendilerine kadar eklemeli bir şekilde devam eden zilyetlik süresinin 60 yılı aştığını, taşınmazın hatalı olarak Hazine adına tespit edildiğini ileri sürerek tapunun iptali ile davacı adına tapuya tesciline karar verilmesini istemiştir.
II. CEVAP
Davalı Hazine vekili; dava konusu taşınmazın1963 tarihinde yapılan toprak tevzi çalışmaları sonucunda 53 nolu Toprak Tevzii Komisyonunca tespit edilen 47 nolu parselin tapu kaydı kapsamında kaldığını, 1927 yılından bu yana nizasız ve fasılasız olarak Hazinenin hüküm ve tasarrufu altında bulunduğunu, dava konusu taşınmaz üzerinde Hazine dışında hiç kimsenin zilyet ve tasarrufunun söz konusu olmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 05.10.2017 tarihli ve 2015/879 Esas, 2017/468 Karar sayılı kararıyla; ... Kadastro Mahkemesinin 24.02.2009 tarih ve 2007/859 Esas ve 2009/87 Karar sayılı davacı ile eldeki davanın konusu, tarafları ve sebebinin aynı bulunduğu, kesin hükme bağlanan davanın yeniden görülemeyeceği gerekçesiyle davanın dava şartı noksanlığı nedeniyle usulden reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. Kaldırma Kararı
Bölge Adliye Mahkemesinin 04.05.2018 tarihli ve 2018/13 Esas, 2018/860 Karar sayılı kararıyla; dava konusu taşınmaz ile ilgili olarak ... Kadastro Mahkemesinin 24.02.2009 gün ve 2007/859 Esas ve 2009/87 Karar sayılı kararı ile keşif giderlerinin verilen kesin süre içerisinde yatırılmaması nedeniyle davanın reddine karar verildiği ve verilen kararın temyiz edilmediğinden 23.06.2009 tarihinde kesinleştiği, usulden verilen bu kararın genel mahkemelerde dava açılmasına engel olmayacağı gibi davacının Kadastro Mahkemesinde yargılama giderini yatırmamış olmasının, dava konusu taşınmaz açısından dava hakkının elinden alınması sonucunu doğurmaması gerektiği ve İlk Derece Mahkemesince taraf delilleri toplanarak mahallinde keşif yapılması gerektiği belirtilerek davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile Mahkemece verilen kararın kaldırılmasına ve dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.
C. İlk Derece Mahkemesince Kaldırma Kararı Sonrasında Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin 17.01.2019 tarihli ve 2018/373 Esas, 2019/81 Karar sayılı kararıyla; dava konusu taşınmazın mera veya kamuya tahsisli yerlerden olmadığı, dava konusu taşınmazın evveliyatından itibaren tarımsal amaçlı tarla olarak kullanıldığı, davacının evveli zilyetleri ile birlikte davaya konu taşınmaz üzerinde 1963 tarihinde tesis edilen tapu kaydı öncesinde Kadastro Kanunu'nun 14 üncü ve 46 ıncı maddelerinde belirlenen 20 yıl süreyle davasız ve aralıksız olarak malik sıfatıyla zilyetlik koşullarının davacı lehine oluştuğunun ispatlandığı, davalı Maliye Hazinesinin ise davaya konu parselin Hazinenin mülkiyetinde olduğu iddiasını ispatlar nitelikte 53 nolu Toprak Tevzii Komisyonu çalışmalarına dayanak belirtmelik tutanakları haricinde bir delil sunamadığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Ç. Kaldırma Kararı Sonrası İlk Derece Mahkemesi Kararına Karşı İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davalı Hazine vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
D. İstinaf Nedenleri
Davalı Hazine vekili istinaf başvuru dilekçesinde; aynı çalışma alanı içerisinde zilyetlikle iktisap edilen taşınmazların araştırılması ve sulu ve kuru toprak ayrımının 3083 sayılı Kanun hükümlerine göre belirlenmesi gerektiğini, taşınmazın Hazinenin özel mülkiyetinde olup 1936 yılından bu yana Hazinenin hüküm ve tasarrufu altında bulunduğunu, Hazine dışında kimsenin zilyet ve tasarrufunun bulunmadığını, 3402 sayılı Kanunu'nun 14 ve 46 ıncı maddelerine göre belirlenen zilyetlik koşullarının davacı lehine gerçekleştiğinin ispatlanamadığını belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.
E. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin 02.12.2021 tarihli ve 2019/622 Esas, 2021/2370 Karar sayılı kararıyla; İlk Derece Mahkemesince delillerin takdirinde usul ve yasaya aykırılık görülmediği gerekçesiyle davalı Hazine vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Hazine vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davalı Hazine vekili temyiz başvuru dilekçesinde; istinaf dilekçesini tekrar ederek kararın bozulmasını istemiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, kadastro öncesi hukuki nedene dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114/1-i bendi ve 303 üncü maddesi,
3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 28 ve 36 ncı maddesi,
3. Değerlendirme
1. Kadastro sırasında; ... ili, ... ilçesi, ... köyü çalışma alanında bulunan 102 ada 2 parsel sayılı 19.846,69 metrekare yüz ölçümündeki arsa vasıflı taşınmaz, tutanağın beyanlar hanesinde davacının işgalinde olduğu gösterilerek Toprak Tevzi Komisyonu çalışmaları sonucunda oluşan tapu kaydı nedeniyle Hazine adına tespit edilmiş, davacı tarafından taşınmazın tespitine itiraz edilmesi üzerine ... Kadastro Mahkemesinin 2007/859 Esas sayılı dosyasında yapılan yargılama sonunda, Mahkemece davanın reddine, taşınmazın tespit gibi tesciline karar verilmiş, böylece taşınmazın kadastro tespiti hükmen kesinleşmiştir.
2. İlk Derece Mahkemesince, davacı lehine 3402 sayılı Kanunu'nun 14 ve 46/1 maddesinde belirtilen koşulların oluştuğu kabul edilerek davanın kabulüne karar verilmiş, Bölge Adliye Mahkemesince davalı vekilinin istinaf talebi esastan reddedilmişse de, verilen karar dosya kapsamına ve usul ve yasaya uygun bulunmamaktadır.
3. Dava konusu taşınmazın hükmen tesciline esas alınan ... Kadastro Mahkemesinin 24.02.2009 tarih 2007/859 E., 2009/87 K. sayılı dosyasında, eldeki dosya davacısı ... tarafından, dava konusu 102 ada 2 parsel sayılı taşınmaz hakkında kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği iddiasına dayalı olarak dava açılmış, yapılan yargılama sonucunda delil (keşif) avansının süresinde yatırılmaması nedeniyle davanın reddine karar verilmiş ve anılan karar temyiz edilmeksizin 23.06.2009 tarihinde kesinleşmiştir. Eldeki davada ise, davacı ... dava konusu 102 ada 2 parsel sayılı taşınmazın irsen intikal ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak tapu iptali ve tescil davası açmıştır.
4. 3402 sayılı Kanunu'nun 36 ıncı maddesi gereğince taraflardan her biri, ikamesini talep ettiği delil için mahkemece belirlenecek avansı verilen kesin süre içinde yatırmak zorunda olup avans yükümlülüğünün yerine getirmemesi halinde ilgili kişi, talep olunan delilin ikamesinden vazgeçmiş sayılacaktır. Bu durumda verilecek karar ise davanın esasına ilişkin olup taraflar arasında kesin hüküm oluşturacaktır.
5. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114/1-i maddesi uyarınca dava şartları arasında bulunan ve Mahkemece yargılamanın her safhasında re'sen gözetilmesi gereken kesin hüküm nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz olup bozulması gerekmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Davalı Hazine vekilinin temyiz itirazının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Temyiz eden davalı Hazine harçtan muaf olduğundan, bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
30.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.