"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Yargıtay 4. Hukuk Dairesi (İlk Derece Mahkemesi Sıfatıyla)
SAYISI : 2023/86 E., 2023/129 K.
1. Taraflar arasındaki tazminat davasından dolayı ilk derece mahkemesi sıfatıyla yapılan yargılama sonunda Yargıtay 4. Hukuk Dairesince görevsizlik nedeniyle dava dilekçesinin usulden reddine, kararın temyiz edilmeksizin kesinleşmesi hâlinde olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi için dosyanın Hukuk Genel Kuruluna gönderilmesine dair verilen 14.12.2023 tarihli ve 2023/86 Esas, 2023/129 Karar sayılı kararı uyarınca dosyanın Hukuk Genel Kuruluna gönderildiği anlaşılmıştır.
2. Hukuk Genel Kurulunca dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği düşünüldü:
3. Davacı İstanbul 23. Asliye Hukuk Mahkemesinde açtığı dava dilekçesinde; 2017 yılında İstanbul...Belediye başkan yardımcısı ...'ın kendisi hakkında ... teşkilatlarına "Bu adama artık deli muamelesi yapacaksınız." diyerek kendisini deli olarak göstermeye çalıştığını, 2017 yılında ...'nın sağ kolu olan ... isimli kişinin kafasına silah dayayarak kat karşılığı topladığı arsaları elinden aldığını, kendisini Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesine göndermeye çalıştıklarını, emniyet içerisinde üç grup kurdurup kendisi ile uğraştırdıklarını, bu grupların Karadeniz grubu, ... teşkilatı grubu ve kurt kardeşliği grubu olduğunu, akıl hastanesine yatırdıktan sonra öldüreceklerini, oysa elinde "Allah" yazısı bulunduğunu, soyunun Selçuklu Devleti Sultanı 1. Gıyaseddin Keyhüsrev’in kızı Cevher Hatuna dayandığını, peygamber soyundan geldiğini, bu nedenle olacak olayların yerini, tarihini ve saatini dakikasına kadar söyleyebileceğini, vasıflı bir insan olduğunu, İstanbul 3. Ağır Ceza Mahkemesinin 2019/198 Esas sayılı dosyasında hakkında dava açıldığını, o dosyada akıl hastanesine göndermeye zorladıklarını, her onbeş günde bir evini polislerin basarak götürmek istediklerini, ayrıca öldürmeye çalıştıklarını, mahkeme başkanı ...'ün kendisi hakkında üç kez suç duyurusunda bulunduğunu ve gözaltına aldırdığını, bu nedenle Cumhurbaşkanı ...'a CİMER'den ihbar yazısı yazdığını, bunun üzerine İstanbul 18. Asliye Ceza Mahkemesinin 2021/1107 Esas sayılı dosyasında ceza davası açıldığını ve avukat talebinin İstanbul 2. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2021/1107 Esas sayılı dosyasında kendisine vasi tayin edildiği gerekçesiyle reddedildiğini, Cumhurbaşkanı'nın avukatı ...'in gönderdiği avukatın duruşmaya girerken kendisine "Birazdan anandan çıktığın deliği göreceksin." diyerek hakaret ettiğini, bu avukatın kendisini videoya çektiğini, hakime talimat verdiğini ve gözlem altına alınmasına karar verilmesini sağladığını, kendisini rencide ettiğini bundan dolayı mağdur olduğunu ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 14,12 TL'lik maddi ve manevi tazminatın Cumhurbaşkanı olan davalı ...'dan tahsilini talep etmiştir.
4. İstanbul 23. Asliye Hukuk Mahkemesinin 23.05.2023 tarihli ve 2022/644 Esas, 2023/158 Karar sayılı kararı ile; dava dilekçesinin konu kısmında, İstanbul 18.Asliye Ceza Mahkemesinin 2021/1107 Esas sayılı dosyasındaki usulsüzlükler nedeni ile hâkimin hukuki sorumluluğu sebebiyle maddi-manevi tazminat talebinde bulunulduğu, buna ilişkin düzenlemelerin 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 46 vd maddelerinde yer aldığı, görevli ve yetkili mahkemenin düzenlendiği 47. maddeye göre Devlet aleyhine açılan tazminat davasının ilk derece ve bölge adliye mahkemesi hâkimlerinin fiil ve kararlarından dolayı Yargıtay ilgili hukuk dairesinde görüleceği gerekçesiyle davanın görevsizlik nedeniyle usulden reddine, 6100 sayılı Kanun'un 20. maddesi gereğince kararın kesinleştiği tarihten itibaren iki haftalık yasal süre içinde başvuru hâlinde dosyanın yetkili ve görevli Yargıtay 4. Hukuk Dairesine gönderilmesine karar verilmiş, kararın kanun yollarına başvurulmadan kesinleşmesi üzerine davacının talebi üzerine dosya Yargıtay 4. Hukuk Dairesine gönderilmiştir.
5. Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 14.12.2023 tarihli ve 2023/86 Esas, 2023/129 Karar sayılı kararı ile; "...Dosya kapsamından; davanın ilk olarak İstanbul 23. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2022/644 esas sayılı dosyasına kayden açıldığı, yapılan yargılama sonunda davacının iddialarının HMK'nın 46.maddesindeki hakimin hukuki sorumluluğu kapsamında kaldığı gerekçesiyle görevsizlik kararı verilerek dosyanın Dairemize gönderildiği görülmüştür.
Her ne kadar İstanbul Anadolu 23. Asliye Hukuk Mahkemesince görevsizlik kararı verilerek dava dosyası ilk derece yargılaması yapılması için Dairemize gönderilmiş ise de, dava dilekçesindeki anlatıma göre, davacının zarar görmesine neden olarak Cumhurbaşkanı ...'ın avukatının duruşmaya girerken kendisine yönelik olarak söylediği söz ve hakaretleri ile izinsiz olarak videoya çekmesi ve talimat vererek yargıyı etkilemesinin gösterildiği, bundan dolayı kişilik haklarına yapılan saldırı nedeniyle davalıdan 14,12 TL'lik maddi ve manevi tazminat talep edildiği anlaşılmış olup, bu talebin HMK'nın 46.maddesi kapsamında değerlendirilemeyeceği gibi davacının doğrudan yargılama faaliyetinden zarar görmesi nedeniyle uğradığı zararlar için açtığı bir davadan da söz edilemeyeceğinden dava dilekçesinin görevsizlik nedeniyle reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda gösterilen nedenlerle;
1-Dava dilekçesinin Dairemizin görevsiz olması sebebiyle HMK’nun 114/1-c ve 115/2 maddeleri uyarınca usulden reddine, İstanbul Anadolu 23 Asliye Hukuk Mahkemesinin görevli olduğuna,
2-Kararın temyiz edilmeksizin kesinleşmesi halinde olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi için dosyanın Hukuk Genel Kurulu’na gönderilmesine,…” karar verilmiş, davacının talebi üzerine hüküm fıkrasındaki "İstanbul Anadolu 23. Asliye Hukuk Mahkemesi" ifadesi, 10.10.2024 tarihli tavzih kararı ile "İstanbul 23. Asliye Hukuk Mahkemesi" olarak düzeltilmiş, daha sonra kararın temyiz edilmemesi nedeniyle görev uyuşmazlığının giderilmesi için dosya temyiz formu düzenlenerek Hukuk Genel Kuruluna gönderilmiştir.
6. Hukuk Genel Kurulundaki görüşmeler sırasında öncelikle maddi-manevi tazminat talebiyle açılan davada İstanbul 23. Asliye Hukuk Mahkemesince görevsizlik kararı verildiği, kararın kanun yollarına başvurulmaksızın kesinleştiği, dosyanın gönderildiği Yargıtay 4. Hukuk Dairesince de (ilk derece mahkemesi sıfatıyla) İstanbul 23. Asliye Hukuk Mahkemesinin görevli olduğu gerekçesiyle karşı görevsizlik kararı verildiği, bu kararın da temyiz edilmeksizin kesinleştiği, dosyanın merci tayini için Özel Dairece Hukuk Genel Kuruluna gönderildiği dikkate alındığında merci tayini talebini inceleme görevinin Hukuk Genel Kuruluna mı yoksa Yargıtay 5. Hukuk Dairesine mi ait olduğu; buradan varılacak sonuca göre dosyanın 5. Hukuk Dairesine gönderilmek üzere Özel Daireye geri çevrilmesinin gerekip gerekmediği ön sorun olarak tartışılıp değerlendirilmiştir.
7. Öncelikle bu konudaki yasal düzenlemelerin incelenmesinde yarar bulunmaktadır.
8. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 21. maddesinde iki mahkemenin de görevsizlik kararı vermesi ve bu kararların kanun yoluna başvurulmaksızın kesinleşmesi hâlinde yargı yerinin belirlenmesi gerektiği, aynı Kanun’un 22. maddesinde ise iki mahkemenin aynı dava hakkında göreve veya yetkiye ilişkin olarak verdikleri kararlar kanun yoluna başvurulmaksızın kesinleştiği takdirde görevli veya yetkili mahkemenin ilgisine göre bölge adliye mahkemesi veya Yargıtayca belirleneceği hükme bağlanmıştır.
9. Yargıtay Büyük Genel Kurulunun 2797 sayılı Yargıtay Kanunu’na göre aldığı 18.01.2024 tarihli ve 1 sayılı Dairelerin İş Bölümüne İlişkin Kararının Hukuk Daireleri arasındaki iş bölümünü düzenleyen kısmının "Ortak Hükümler" başlıklı (B) bölümünün 17. bendinde göre Özel Dairelerce ilk derece mahkemesi sıfatıyla verilen görevsizlik kararlarının kesinleşmesi üzerine yargı yeri belirlenmesi (merci tayini) Hukuk Genel Kurulunca yapılır. Aynı Kararın 5. Hukuk Dairesinin görevlerini düzenleyen kısmının 9. bendinde ise adli yargı kolu içinde yargı yeri belirlenmesine ilişkin ihtilaflara (merci tayini) 5. Hukuk Dairesi tarafından bakılacağı hükmü yer almaktadır. Bu hükümde ayrım yapılmaksızın “adli yargı kolu” içindeki tüm merci tayini ihtilaflarına bakma görevinin Yargıtay 5. Hukuk Dairesine verildiği anlaşılmaktadır. Hukuk Genel Kurulu ise ancak ilk derece mahkemesi sıfatıyla verilen görevsizlik kararları nedeniyle Yargıtay Daireleri arasında ortaya çıkan yargı yerinin belirlenmesine ilişkin uyuşmazlıklara bakmakla görevli kılınmıştır.
10. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 47. maddesinde; “Devlet aleyhine açılan tazminat davası, ilk derece ve bölge adliye mahkemesi hâkimlerinin fiil ve kararlarından dolayı, Yargıtay ilgili hukuk dairesinde; Yargıtay Başkan ve üyeleri ile kanunen onlarla aynı konumda olanların fiil ve kararlarından dolayı Yargıtay Dördüncü Hukuk Dairesinde ilk derece mahkemesi sıfatıyla görülür. Dava, bu dairenin Başkan ve üyelerinin fiil ve kararlarından dolayı ise yargılama Yargıtay Üçüncü Hukuk Dairesinde yapılır.” hükmü bulunmaktadır. Mevcut durum dikkate alındığında Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin verdiği görevsizlik kararının adli yargı kolu içinde ilk derece mahkemesi sıfatıyla verildiği konusunda bir tereddüt bulunmamaktadır.
11. Yargıtay Büyük Genel Kurulunun 18.01.2024 tarihli ve 1 sayılı kararı ile adli yargı kolu içinde yargı yeri belirlenmesi (merci tayini) görevi Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin görevleri arasında sayıldığına, Hukuk Genel Kurulunun ancak ilk derece mahkemesi sıfatıyla karar veren iki Yargıtay Özel Dairesi arasında çıkan yargı yeri belirlenmesine ilişkin uyuşmazlığı gidermekle görevli kılınmasına, ortada ise kanun yollarına başvurulmaksızın kesinleşmiş yerel mahkeme ile Yargıtay Özel Dairesi kararı bulunduğuna göre somut olayda yargı yeri belirlenmesi görevi Hukuk Genel Kuruluna ait olmayıp Yargıtay 5. Hukuk Dairesine aittir.
12. Nitekim Hukuk Genel Kurulunun 23.10.2013 tarihli ve 2013/18-1244 Esas, 2013/1470 Karar ile 10.11.2022 tarihli ve 2022/4-1079 Esas, 2022/1482 Karar sayılı kararlarında da aynı sonuca varılmıştır.
13. Hâl böyle olunca somut olayda yargı yeri belirlenmesinde Hukuk Genel Kurulunun görevi bulunmadığından dosyanın görevli mercie gönderilmek üzere Yargıtay 4. Hukuk Dairesine geri çevrilmesi gerekmiştir.
KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Dosyanın görevli mercie gönderilmek üzere YARGITAY 4. HUKUK DAİRESİNE GERİ ÇEVRİLMESİNE,
26.03.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.